Yüksek rakımlı dağlarda yetişen ve Keledoş gibi yöresel lezzetlerin ana malzemesi olan Ak Pancar otunun fiyatı, son dönemde büyük bir artış gösterdi.
Zorlu toplanma süreci ve kurutma aşamasında ağırlığının yaklaşık yüzde 90'ını kaybetmesi nedeniyle fiyatı hızla tırmanan bu endemik bitkinin kilogramı şu an 3 bin TL civarında. Kışa doğru ise bu fiyatın 4 bin TL'yi aşması bekleniyor.
Piyasadaki yüksek talep, Ak Pancar'ın nadir bulunması ve yoğun iş gücü gerektiren toplama süreci nedeniyle, Van'daki yöresel yemeklerin sofralardan uzaklaşmasına yol açıyor.
Yöresel lezzetin vazgeçilmezi: Ak Pancar
Van yöresinin meşhur yemeği Keledoş'un ana malzemesi olan Ak Pancar, yeşil ve beyaz karışımı renkte, yaklaşık 30 ila 40 cm boylarında, ilkbaharda dağlarda yeşeren endemik bir bitkidir. Bitki; özellikle Norduz yaylaları, Hakkâri, Muradiye, Çaldıran ve Özalp ilçesinin dağlık bölgelerinde vatandaşlar tarafından toplanıyor.
Esnaf Hazar Keremoğlu, Ak Pancar'ın Keledoş'un "olmazsa olmazı" olduğunu belirterek fiyatının yüksek olmasının temel sebebini açıkladı: "Toplanırken yaş olan 10 kilogram bitki, kurutulduğunda yalnızca 1 kilograma kadar düşüyor. Yani ağırlığının yüzde 90'ını kaybediyor. Bu durum, bitkinin kilogram fiyatını kaçınılmaz olarak artırıyor."
Esnaf Hazar Keremoğlu
Zahmetli süreç ve emeğin karşılığı
Esnaf Mustafa Karakoyun, fiyatın yüksek olmasındaki bir diğer önemli etkenin toplama zorluğu ve yoğun el emeği olduğunu söyledi: "Bitkinin her yerde yetişmemesi ve ince ince, tane tane toplanması gerektiği için zahmeti çoktur. Bir kişinin akşama kadar ıslak vaziyette en fazla 5 kilogram Ak Pancar toplayabileceğini, bunun da kuruduğunda yarım kiloya kadar inebildiğini görüyoruz."
Karakoyun, Ak Pancar'ın pahalı olmasına rağmen, toplayan vatandaşların emeğinin karşılığını tam olarak alamadığını, bu nedenle toplama işini yapanların sayısının azaldığını dile getirdi.
Ayrıca Karakoyun, kontrolsüz toplama sırasında bitkinin köküne zarar verilmesi nedeniyle Ak Pancar'ın birçok bölgede artık yeşermediğini ve miktarının gittikçe azaldığını, bu durumun da fiyat artışını tetikleyen bir diğer faktör olduğunu ifade etti.
Esnaf Mustafa Karakoyun
Talep yüksek, sofralar uzaklaşıyor
Esnaf Agit Kayhan, Ak Pancar'a şehir dışından da yoğun bir talep olduğunu ve bu talebin ürünün yüksek fiyatının korunmasında etkili olduğunu belirtti.
Keledoş'un yanı sıra mehir, ayran aşı ve farklı çorba çeşitlerinde de kullanılan Ak Pancar'ın kilogram fiyatının, kış ortalarına doğru 4 bin TL'yi geçeceğini söyledi:"Maddiyattan dolayı kimse Keledoş yapmıyor. Yöresel bir lezzetin ekonomik sebeplerle sofralardan uzaklaşmaya başladığını üzülerek görüyoruz."
Esnaf Agit Kayhan
