Van’ın Bahçesaray ilçesinde yaşayan genç usta öğretici Yusuf Tan, ceviz ve şimşir ağaçlarından el yapımı satranç takımları üreterek hem bir geleneği yaşatıyor hem de yeni ustalar yetiştiriyor.
Ağaçtan Sanata: “Bahçesaray’ı Çok Seviyorum, Burada Kalacağım”
Bahçesaray doğumlu Yusuf Tan, Halk Eğitim Merkezi’nde aldığı ceviz ağacı oymacılığı eğitimiyle mesleğe adım attı.
Bugün hem usta öğretici olarak görev yapıyor hem de Bahçesaray’a özgü satranç takımlarını Türkiye’nin dört bir yanına ve yurt dışına gönderiyor.
Tan, “ Bahçesaray’ı çok seviyorum, burada doğdum burada kalacağım. Hem mesleğimi hem bu kültürü yaşatmak istiyorum.” diyor.
“2016’da Çırak Olarak Başladım, Şimdi Usta Öğreticiyim”
Vanbölgegazetesi’ne konuşan Tan, mesleğe 2016 yılında Halk Eğitim Merkezi’nde açılan kurslarda çırak olarak başladığını anlatarak şunları söyledi:
“Ustam Mehmet İbrik’in yanında bir yıl çıraklık yaptım. 2020’de ben de usta öğretici oldum. Beş yıldır aktif olarak Halk Eğitim’de ders veriyorum.”
Ceviz ağacı oymacılığında sadece satranç taşları değil, mutfak ürünleri ve hediyelik eşyalar da ürettiklerini belirten Tan, “Ama en çok emek isteyen satranç taşları oluyor” dedi.
“Ceviz Serttir, Şimşir Daha Yumuşak”
Tan, kullandıkları ağaç türlerinin farkını şöyle anlattı:
“Ceviz ağacı çok serttir, dayanıklıdır ama işlemesi zordur. Şimşir ağacı daha yumuşaktır, o yüzden satranç taşlarında genelde şimşiri tercih ederiz.”
Doğaya zarar vermemek için yalnızca kurumuş veya düşmüş ağaçları kullandıklarını vurgulayan genç usta, “Ağaç kesmiyoruz, genelde doğada kurumuş olanları alıyoruz. Kuruduktan sonra işliyoruz. Her aşamasında doğaya saygılıyız.” dedi.
“Bir Satranç Takımının Yapımı 20 Günü Buluyor”
El emeği satranç taşlarının 15 ila 20 gün arasında tamamlandığını belirten Tan, en zor kısmın “at” taşlarını yapmak olduğunu söylüyor:
“Bir takımda dört at var, hepsinin aynı ölçüde olması gerekiyor. En ufak fark bile belli oluyor. Bu yüzden o kısımda çok zaman harcıyoruz.”
Satranç takımlarına yurt içinden ve yurt dışından ilgi olduğunu belirten Tan, “Suudi Arabistan ve Irak’a gönderim yaptık. Türkiye’nin birçok iline de gitti,” dedi.
“Çırak Yetiştiriyorum, Bu Kültür Sürmeli”
Tan, şu anda iki öğrencisine eğitim verdiğini belirterek, “Benim hedefim bu işin kaybolmaması. Gençler pek ilgi göstermiyor ama ben elimden geleni yapıyorum. Onlara hep söylüyorum: Gelin, bir mesleğiniz olsun,” dedi.
“Bahçesaray’da Satranç Bir Kültürdür”
Yusuf Tan, Bahçesaray’da satrancın bir kültür haline geldiğini söylüyor:
“Bahçesaray denince akla satranç gelir. Kahvelerde, dükkanlarda herkes oynar. Kaybetmeyi kimse sevmez. Küçük çocuklar bile taşların adlarını bilir. Bu bizim kimliğimizin bir parçası.”
“Biz sadece taş üretmiyoruz, bir geleneği sürdürüyoruz. 30 yıl sonra bile biri Bahçesaray’a gelip el yapımı satranç takımı aldığını hatırlayacak. Bu bizim için gurur.”
“Herkes Gelsin Görsün, Öğrensin”
Yusuf Tan, merak eden herkesi atölyesine davet ediyor:
“Ağacın doğadan alınıp sanata dönüşmesini herkes görsün istiyorum. Bu iş sabır, dikkat ve sanat ister.”
