Yıllardır kronikleşen ulaşım sorunu nedeniyle mağduriyetin odağındaki Van’ın Bahçesaray ilçesinde, 2020 yılında 42 kişinin hayatını kaybettiği çığ faciasının üzerinden geçen zamana rağmen çile son bulmadı. Kış aylarında kapatılan Karabet yoluna alternatif gösterilen Hizan güzergâhı; riskli yapısı, darlığı ve 5 saati aşan süresiyle halkı mağdur ederken, güvenli ulaşımın sağlanamaması ilçedeki göç dalgasını her geçen gün hızlandırıyor.
Devasa tünel projelerinin belirsizliği karşısında ilçe halkı, 10 yıl beklemek yerine bir yıl içinde bitirilebilecek 5 kilometrelik kar tünellerinin acilen inşa edilmesini bekliyor. Bölge sakinleri, ulaşım sorunu çözülmediği takdirde nüfusu hızla eriyen "Dokuzuncu Gezegen" kaderine terk edilmemesini ve bu potansiyel sahibi coğrafyanın yollarla hayata bağlanmasını talep ediyor.
"Alternatif yol ölüm saçıyor"
Van’a en kısa ulaşımı sağlayan Karabet yolunun kış aylarında hiçbir çalışma yapılmadan kapatılmasını eleştiren Bahçesaraylı yurttaş Affan Orhan, "Van ile Bahçesaray arasındaki ulaşım sorunu, biz bölge halkı için sadece ekonomik bir yük veya konfor kaybı değil, doğrudan bir can güvenliği meselesidir. 2020 yılında yaşanan çığ felaketinden sonra, Van’a en kısa ulaşımı sağlayan yaklaşık 1,5 saatlik Karabet yolu, kış aylarında herhangi bir çalışma yapılmaksızın kaderine terk edilmektedir. Yetkililer can güvenliği gerekçesiyle bu yolu kapatırken, alternatif olarak halka Hizan yolunu göstermektedir; ancak Hizan yolu hem çığ riski hem de darlık ve virajlar açısından Karabet yolundan kat kat daha tehlikelidir," ifadelerini kullandı.
"Temeli olmayan eve çatı yapmak"
İlçedeki yatırımların yol olmadığı sürece anlamsız kaldığını savunan Orhan, "2018 yılında Cumhurbaşkanı tarafından müjdesi verilen Gevaş üzerinden delme tünel projesi, Bahçesaray halkı için büyük bir umut olmuştur; ancak projenin detayları kamuoyuyla şeffaf bir şekilde paylaşılmamaktadır. 9 kilometrelik bu devasa tünel projesinin maliyetinin 25 milyar TL olduğu söylenmektedir. Bölgedeki diğer örnekler göz önüne alındığında en az 10 yıl süreceği tahmin edilmektedir. Yol sorunu çözülmediği takdirde ilçeye yapılan okul, hastane ve yüzme havuzu gibi yatırımlar, 'temeli olmayan bir eve çatı yapmak' olarak nitelendirilmektedir; çünkü yol, ilçenin temelidir," diye konuştu.
Nüfus eriyor, temel gıda bile bulunamıyor
Yolun kapalı kalmasının Bahçesaray’ı her yönden çökerttiğini ifade eden Orhan, sosyal ve hayati tehlikelere dikkat çekti: "2012 yılında 17.000 olan nüfus, günümüzde resmiyette 11.000’e, fiilen ise 10.000’in altına düşmüştür. Sağlık alanında ise ilçe hastanesi tam teşekküllü olmadığı için hastalar Van’a nakledilememekte, devlet bu açığı kapatmak için sürekli sağlık helikopteri kullanmak zorunda kalmaktadır. Ayrıca kışın lojistik sağlanamadığı için marketlerde temel gıda ürünleri bitmekte, olası bir deprem anında yardımın nasıl ulaşacağı büyük bir endişe kaynağı olmaktadır."
Acil talep: 1 milyar TL’ye kar tünelleri
Devasa tüneller beklenirken halkın ölmemesi için geçici ama etkili bir çözüm sunan Orhan, "Halkın acil talebi; bu uzun süreli proje bitene kadar, Karabet yoluna kar tünellerinin yapılmasıdır. Yaklaşık 1 milyar TL maliyetle bir yıl içinde bitirilebilecek olan bu tüneller, yolu kışın da güvenli hâle getirecektir," dedi.
"Bahçesaray mahkûm değil, potansiyel sahibi"
Bahçesaray’ın aslında bir değer merkezi olduğunu hatırlatan Affan Orhan, sözlerini şu şekilde tamamladı: "Bahçesaray; ceviz, bal, hayvancılık ve Feqiye Teyran Türbesi, Seyyid Fehim Arvasi gibi inanç turizmi değerleriyle yüksek bir potansiyele sahiptir. Ancak ulaşım olmadığı için bu potansiyel değerlendirilememektedir. İlçemize 'Dokuzuncu Gezegen' denmesinin sebebi, Karabet Tepesi'nde dolunay zamanı ayın aşağıda görülmesidir. Sonuç olarak bizler; bir komisyonun 'risk alamayız' diyerek yolu kapatmasından ve bürokrasinin bu çileyi görmezden gelmesinden şikâyetçiyiz. Beklentimiz, insanların kışın ortasında ölüm korkusu yaşamadan kendi vilayetlerine ulaşabilmesidir."
