Van’da motosiklet sayısındaki hızlı artış tamircilerin iş yoğunluğunu yükseltse de sektör; yüksek kira, vergi ve diğer giderler nedeniyle ekonomik olarak zor günlerden geçiyor. Ustalar, emeğinin karşılığını alamadığını, yeni neslin mesleğe ilgi göstermemesiyle çırak bulmanın da giderek imkânsız hâle geldiğini dile getirdi.
Van’ın cadde ve sokaklarında motosikletlerin sesi artık daha sık duyuluyor; artan motor trafiği kenti yeni bir döneme taşırken görünmeyen bir emek mücadelesi de büyüyor. Bu motor trafiğinin artmasında kuryeciliğin yaygın bir meslek haline gelmesinin de elbette etkileri var.
Motor tamircileri, gün boyu yağ ve soğukla çalışmanın yanında yükselen kira, vergi ve parça maliyetleriyle ayakta kalmaya çalışıyor. Yirmi sekiz yıldır tamircilik yapan Zeki Şahbaz, “Maliyetler arttıkça kazancımız eriyor, atölyeyi döndürmek her geçen gün zorlaşıyor,” diyerek durumu özetliyor.
“Yoğunluk arttı ama emeğimizin karşılığını alamıyoruz"
Motosiklet tamirinin araç tamirinden daha zor bir iş olduğunu vurgulayan Tamirci Zeki Şahbaz, “28 yıldır motor tamir ustasıyım. Kentte motosiklet kullanımı arttığı için işimizde de yoğunluk arttı. Fakat bu iş yoğunluğa rağmen son zamanlarda emeğimizin karşılığını alamıyoruz. Her şeye zam geldiği için masraflarımız çok. Motosiklet tamiri, diğer araç tamirlerine göre daha ağır bir iş. Arabada usta ayrımı var ama motosiklette sadece tek usta tüm parçaları tamir ediyor. Van kış memleketi olduğu için soğukta çalışmak bizi zorluyor,” şeklinde konuştu.
Tamirci Zeki Şahbaz
“Yeni nesil motorlar bizi zorluyor”
Artan parça maliyetleri ve yeni motor çeşitlerinin getirdiği zorluklar nedeniyle kâr elde edemediklerini ve yeni neslin zor işlerden kaçması yüzünden çırak bulamadıklarını aktaran bir diğer Tamirci Abdurrahman Şahbaz, "On yıldır bu işi yapıyorum. Yeni nesil motorlarda enjeksiyon ve enjektör parçalarının tamirinde biraz zorlanıyoruz. Yeni model motosikletlerin sistemi farklı. Yaptığımız iş eskisi gibi kâr bırakmıyor. Parçaların gelişi çok maliyetli olduğu için müşteriler kabul etmiyor. Son zamanlarda artık çırak yetişmiyor, çırak bulma sorunu yaşıyoruz. Yeni jenerasyon kolay işlere kaçıyor, yağ gibi işleri pek sevmiyor,” dedi.
Tamirci Abdurrahman Şahbaz
“Motosiklet tamiri beyin yoran bir iş"
Yurttaşlarla bire bir muhatap olmanın ve işin mevsimsel yoğunluğunun psikolojik olarak kendilerini yorduğunu aktaran Tamirci Rıdvan Çaşur, "On altı yıldır bu işi yapıyorum. Motosiklet tamiri zihni yoran bir iş. Vatandaşlarla bire bir muhatap olduğumuz için daha fazla yoruluyoruz. Yoğunluğumuz nisan ayında başlayıp, ekime kadar sürüyor. Kışın iş seyrekliğinden dolayı ekonomik sıkıntılar yaşıyoruz. Son zamanlarda artık usta yetişmiyor çünkü çırak bulamıyoruz. Ustalığı ve çıraklığı bitirende yine ekonomik sebepler. Ben batıda da bu işi yaptım ama Van’da daha çok problemler yaşıyoruz. Kentteki vatandaşlar emek konusunda hiç duyarlı değiller,” şeklinde konuştu.
Tamirci Rıdvan Çaşur
“Giderler yüksek, risk büyük”
Van'ın zorlu kış şartlarında yüksek giderler ve trafik tehlikelerine rağmen, canını ortaya koyarak çalıştığını belirten Motokuryeci Muhammed Cafer Yavuzdoğan, "Dört yıldır motorculuk yapıyorum. Burası kış memleketi olduğu için genellikle karlı ve soğuk havalarda çalışıyoruz. Cebimize 3-5 kuruş para koymak için canımızı ortaya koyuyoruz. İşimizin çok zorlukları var. Özellikle kışın çift lastik değiştirmek bize 7-8 bin TL’ye mal oluyor. İki haftada bir motorumuza bakım yapıyoruz, aşırı bir giderimiz oluyor,” dedi.
Motokuryeci Muhammed Cafer Yavuzdoğan
Kent kültürünün de değiştiğine dikkat çeken Yavuzdoğan, “Kent trafiğinde daha önce motorların yeri yoktu. Aracın dikiz aynalarından kimse motorlara bakmıyordu. Araba kapılarının açılmasından, araçların aniden yola girmesinden dolayı çok kazalar oluyordu. Ama artık yavaş yavaş kurallarda eksiklikler olsa bile trafikte motorların yeri olmaya başladı,” diye konuştu.
