Van’ın Edremit ilçesinde 3 yıldır aynı bahçede üretim yapan Cuma Gündoğan’ın pamuk denemesi, bölgede tarım açısından yeni bir tartışmanın kapısını açtı.
Akdeniz’de çiftçilik yaptığı dönemde pamuk yetiştirmeye alışkın olan Gündoğan, iki yıl önce merakla küçük bir alanda pamuk ekimi yaptı.
İlk yıl sıcak hava koşullarının da etkisiyle olumlu sonuç alan Gündoğan, bu yıl yaptığı ikinci ekimde de yüksek verim alınca “Van’da pamuk olur mu?” sorusu yeniden gündeme geldi.
“23 yıldır bu bahçedeyim, pamuk iki yıldır yine oldu”
Toprağı yıllardır yakından takip eden biri olduğuna dikkat çeken pamuk bahçesinin sahibi Cuma Gündoğan, “23 yıl önceden bu yana bu bahçeye bakıyorum. İki yıl önce bir pamuk ekmiştim, olmuştu. Bu sene ikinci kez ektim, yine oldu. Demek ki burada pamuk yetişiyor. Randımanı da çok yüksek. Bu sanayi bitkisi. Tekstil başta olmak üzere birçok alanda kullanılıyor. Biyodizel üretilebiliyor. İplik, kumaş, yağ, hayvan yemi derken çok geniş bir yelpazesi var,” dedi.
Pamuk Yetiştiricisi Cuma Gündoğan
“Ekipman yok, ilacı yok; buna rağmen yine verim aldım”
Bölgedeki en büyük eksikliğin tarımsal ekipman ve ilaç olduğunu belirten Gündoğan, “Burada pamuk ekmeye uygun makine yok. Normalde makine toprağa eşit şekilde yerleştiriyor ama ben elle ekmek zorunda kaldım. İlacı da yok. Buna rağmen hem güzel açtı hem de randımanı çok yüksek oldu. Normalde pamuk kozasında 7-8 tohum olurken burada 11-12’ye kadar çıkıyor. Ekipman olsa bundan daha fazlası çıkar,” ifadelerini kullandı.
“Bu bitki Güneydoğu’nun çehresini değiştirir”
Pamuk üretiminin bölge ekonomisine yeni bir kapı açabileceğini belirten Gündoğan, “Van’da yetişiyorsa Güneydoğu’nun her yerinde yetişir. Çiftçinin kazancı artar, bölge kalkınır. Çırçır sanayisi, yağ fabrikaları gibi tesisler kurulursa 4-5 yıl içinde bu sektör genişleyebilir. Ben bunu gelir için yapmıyorum, sadece merak ettim ama gerçekten bölgenin çehresini değiştirebilir,” sözleriyle devam etti.
“Van için büyük bir kalkınma hamlesi olabilir”
Aynı bölgede yıllardır tarım ile uğraşan Cuma Gündoğan’ın komşusu Celal Akar, pamuk bahçesiyle ilgili şu sözleri kullandı: “Yandaki bahçeye bakıyorum, yıllardır bu işi yapıyorum. Cuma Bey’in ektiğini görünce şaşırdım. Daha önce diğer illerde görmüştüm ama Van’da pamuk ekildiğini hiç duymamıştım. Bu Van için büyük bir kalkınma hamlesi olabilir.”
Pamuk üretiminin istihdam açısından da önem taşıdığını belirten Akar, “Bu sanayi bitkisidir. Burada çırçır fabrikaları çalışırsa işsizlik döneminde epey insan istihdam edebilir. Taşıma masrafı düşer, ürün daha ucuza mal edilir,” dedi.
“Su ve ekipman olsa verim çok daha yüksek olur”
Su ihtiyacına değinen Akar, “Arkamızda Şamran Kanalı var ama yıllardır su sorunu yaşıyoruz. Eğer düzenli su verilseydi ve ekipman olsaydı çok daha güzel olurdu. Yine de bu deneme herkese umut verdi,” ifadelerini kullandı.
“Getirisi buğdaydan daha fazla, yaygınlaşmalı”
Bölgede tahılın düşük verim verdiğini, pamukta ise katma değerin çok daha yüksek olduğunu vurgu yapan Akar, “Buğday çok az verim veriyor. Pamuk hem daha değerli hem daha verimli. Kesinlikle çoğaltılmalı. Cuma Bey’in söylediğine göre içindeki çekirdek oranı da fazla, demek ki ürünün kalitesi yüksek,” sözlerini kullandı.
