Van’ın Gevaş ilçesi Göründü Mahallesi’nde şeker pancarı hasat sezonu sürerken, üreticilerinin sesi her geçen gün artan maliyetlerden dolayı daha da yükseliyor. Üreticiler, sabahın erken saatlerinde başladıkları zorlu mesailerine rağmen emeklerinin karşılığını alamadıklarını söylüyor. Artan girdi maliyetleri, kota sınırlamaları, mazot fiyatlarındaki yükseliş ve yetersiz devlet desteği nedeniyle üretim neredeyse zararına dönmüş durumda.
Şeker pancarı, Van’da yıllardır hem geçim kaynağı hem de bölgesel tarımın önemli ürünlerinden biri olarak biliniyor. Ancak son yıllarda yaşanan ekonomik dalgalanmalar ve artan üretim maliyetleri, üreticiyi üretimden uzaklaştırdı. Üretimden uzaklaşmayı düşünen üreticiler bir sonraki sene tarlaları boş bırakacağını aktardı.
Sabahın erken saatlerinde başlayan emek
Şeker pancarı üreticisi Turan Hakan, sabah 7-8 civarında işe başladıklarını belirterek, “Akşama kadar bu eziyeti çekiyoruz. 5 kuruş etmeyen pancar ekiyoruz. Mazot 55 lirayı geçmiş, üretici burada zarar ediyor. Seneye ekmeyi kesinlikle düşünmüyoruz. Artık herkes kendi tarlasını boş bırakacak,” dedi.
“Artık ekmeyeceğiz, tarım bitti”
Hakan, artan maliyetler ve düşük gelirler nedeniyle tarımdan umudunu kestiğini şu sözlerle vurguladı: “Emeğin karşılığını alamıyoruz. Bir zamanlar pancar 5 kuruş etse bile masrafları çıkarıyordu. Şimdi hiçbir şeyi karşılamıyor. Halk artık ekmeyeceğiz diyor. Kimisi başka işe yöneliyor, kimisi yurt dışına gitmeye çalışıyor. Tarım çöktü. Belki bir gün düzelme olur, bir el uzanır ama şu anda üreticinin hali perişan ne ekersek zarar ediyoruz.”
Üretici Turan Hakan
“Kota uygulaması üreticiyi zora sokuyor”
Hakan, Van’daki şeker pancarı üretiminde karşılaştıkları kota uygulamasını sert sözlerle eleştirdi: “Kota var burada. Bize kota getirdiler. Peki kotada ne diyor? Benim 100 kilo pancarım eksik. Torbayla kantara ben pancar taşıdım, 100 kilo. Bak düşünebiliyor musun? Bu Allah’la bir pazarlık mı yani? 100 kilo eksik, 100 kilo fazla… Bu olmamalı.”
Hakan, yetkililerin üreticinin sesini duymadığını söyledi: “Tarım Bakanlığı’ndan da il tarımdan da umudumuz yok. Milletvekilleri halkla ilgilenmiyor. Biz kimi seçtiğimizi bile bilmiyoruz. Üretici perişan. Böyle giderse seneye bir pancar tarlası bile kalmaz.”
“Sabah 6’da başlıyoruz, akşam 5’te bitiyor”
Bir diğer üretici Numan Hakan, günün erken saatlerinde tarlaya gittiklerini anlatarak, “Sabah 6’da başlıyoruz, kimimiz pancar çıkarmaya gidiyor, kimimiz hayvanlarla ilgileniyor. Akşam 5’e kadar çalışıyoruz ama kazanç emeğimizi karşılamıyor” dedi.
Üretici Numan Hakan
“Kuraklık verimi düşürdü”
Hakan, bu yıl yaşanan kuraklığın verimi etkilediğini şu sözlerle anlattı: “Geçen seneye göre pancar daha az verim verdi. Üretici de işçi de emeğinin karşılığını alamıyor. Kazancı yok geleceği yok tarımın kalkınması için ciddi destek gerekiyor ama şu an hiçbir umut görünmüyor.”
Hakan, “Şeker pancarı organik ve sağlıklı bir ürün, üretilmesi lazım ama üretici dayanamıyor. Böyle giderse Van’da pancar üretimi tamamen bitebilir,” sözleriyle durumu özetledi.
