Van'ın Tuşba ilçesine bağlı Bostaniçi Mahallesi Canlı Hayvan Pazarı, 3 ay süren şap hastalığı karantinasının ardından yeniden ticarete açıldı. Pazara gelen besiciler ve tüccarlar, zorunlu aranın sona ermesiyle derin bir nefes alsa da, sahadaki tablo, salgın tehlikesinin yerini çok daha derin bir ekonomik krize bıraktığını gösteriyor.
Van’da hayvancılıkla uğraşan üretici ve tüccarlar, artan maliyetler, durgun piyasa ve ithal et politikaları nedeniyle zor günler yaşıyor. Hayvan pazarındaki hareketliliğin neredeyse tamamen durduğunu belirten üreticiler, hayvanlarının para etmediğini, masrafların ise katlanarak arttığını söylüyor.
“İthal et geldiği için bizim hayvan satılmıyor”
İthal etin yerli üreticinin belini büktüğünü belirten Tüccar Adil Tekin, “Geçen seneye göre satışlar düştü. Saman çok pahalı. Dışarıdan ithal et geldiği için hayvanlarımız satılmıyor. Kasapların yarısı ithal et satıyor, bunlarında ne eti olduğu belli değil. Arpanın tonu geçen seneye göre yüzde yüz yükseldi. Çobanlar aylık 100 bin TL maaş istiyor, kabul etmemize rağmen çoban bulamıyoruz. Mazot pahalı, gübre torbası 2 bin TL. Her şeye zam geldi ama hayvan fiyatları aynı kaldı. Tarım Bakanlığı’nın çiftçiye destek vermesi gerekiyor,” şeklinde konuştu.
Tüccar Adil Tekin
“Mazot 60 TL oldu, et hâlâ aynı fiyat”
Geçen yıla göre yüzde yüz artan mazot ve yem gibi girdi maliyetlerine karşın, etin kilogram fiyatının 5 yüz TL'de sabit kalması nedeniyle hayvancılıktaki durumun hiç iç açıcı olmadığını aktaran hayvan üreticisi Fehim Ateş, “Yıllardır hayvan alım satımı yapıyorum. Bu seneki girdi-çıktı maliyetlerine baktığımızda, durum hiç iç açıcı değil. Geçen sene mazotun litresi 40 TL iken, bu sene mazotun litresi 60 TL'ye yükselmiş durumda. Yeşil samanın kilosu geçen sene 10 TL iken, bu sene samanın kilosu 20 TL. Etin kilosu, geçen sene 500 TL iken, bu sene de 500 TL. Girdi maliyetleriyle beraber besin masrafları yüzde yüz artmışken, ürünümüzün fiyatı sabit kaldı, “dedi.
Ateş, “Zaten ortada hiç para yok. Ekonomik dengeler bozulmuş durumda. Bir yandan da altın fiyatları yükseliyor. Bir yandan parası olan kişiler yüksek faiz oranlarıyla paralarını bankaya yatırıyor. Böyle olunca piyasada nakit para hareketliliği kalmıyor. Hayvan pazarına gelen tüccarların durumları hiç iyi değil. Hayvanlar hiç satılmıyor. Buradaki tüccarlar kesinlikle kâr etmiyorlar, aksine zarar ediyorlar. Hiçbir tüccar hayvanlarını satamıyor, çünkü piyasada para yok,” dedi.
Üretici Fehim Ateş
“Kimse satış yapamıyor”
Mevcut durumun devam etmesi halinde hayvancılığın bitme noktasına geleceği uyarısında bulunan Ateş, “Eğer bu durum böyle devam ederse, yurttaşlar, hayvan ticareti yapan bu tüccarları mumla arayacaklar ama bulamayacaklar. Durumlar gerçekten çok kötü. Sektör, son noktaya gelmiş durumda. Ne yazık ki, her şeyi ithal alıyoruz. Yem ithal, hayvan ithal, projeler ithal, hatta çiftlikler bile ithal. Burada herkes bir kazanç peşinde koşuyor ancak kimse satış yapamıyor. Hiç kimse buradan para kazanmadı, para yok. Durum içler acısı, satışlar tamamen durmuş durumda,” şeklinde konuştu.
“Sattığımız hayvanı bile borca veriyoruz”
Maliyet artışları nedeniyle hayvancılığın sürdürülemez hâle geldiğini aktaran tüccar Hasan Aslan, “Hayvanlarımızı satamıyoruz, satanlar da borç olarak veriyor. Peşin hayvan satan yok. Yem, arpa, saman ve ot fiyatları çok pahalı. Hayvanlara yaptığımız masrafı çıkartamıyoruz. Geçen sene saman ucuzdu. Bu sene saman fiyatları yüzde yüz arttı. Bir torba yem 750 TL olmuş. Ama hayvan fiyatları geçen seneyle aynı. Çok mağduruz,” dedi.
Tüccar Hasan Aslan
