3 Aralık tarihi, tüm dünyada Uluslararası Engelliler Günü olarak anılmaktadır. Bu özel gün, Birleşmiş Milletler tarafından 1992 yılında ilan edilmiş olup, engelli bireylerin toplumsal yaşama tam ve eşit katılımını sağlamak, sorunlarına dikkat çekmek ve hakları konusunda farkındalık yaratmak amacıyla düzenlenmektedir. Günün temel amacı, engelli bireylerin karşılaştığı zorlukları görünür kılmak ve erişilebilirlik, istihdam gibi temel alanlarda somut çözümler üretilmesi için kamuoyunu ve karar vericileri harekete geçirmektir.
Engelliler, günlük yaşamda erişilebilirlik sorunlarıyla karşı karşıya kalıyor. Binalar, kamu kurumları ve sağlık merkezlerindeki asansör eksiklikleri, engellilerin iş ve resmi işlemlerini zorlaştırıyor. Toplu taşımada rampaların yetersizliği, kaldırım işgalleri ve trafik sorunları da hayatı daha da güçleştiriyor. Ayrıca istihdamda, teşviklerden kısa süreli faydalanma ve yasal boşluklar nedeniyle engellilerin uzun vadeli iş güvencesi sağlanamıyor. Bu sorunlar, engellilerin sosyal ve ekonomik hayata tam katılımını engelliyor ve çözüme ihtiyaç duyuyor.
"Bizi rencide ediyor"
Van Bedensel Engelliler Spor Kulübü Derneği Başkanı Hanefi Baykara, 3 Aralık Engelliler Günü dolayısıyla yaptığı değerlendirmede, günün anlam ve önemine dair VanHaber.tr’ye konuştu.
Baykara, "Bizim engelliliğimizi kutlamaları bizi rencide ediyor. Bizim için önemli olan, toplumun empati kurarak hayatı kolaylaştırması" dedi. Baykara'nın dile getirdiği görüşler, engelli bireylerin günlük yaşamda karşılaştığı ciddi sorunlara ışık tutuyor; erişilebilirlik, toplu taşıma eksiklikleri, kaldırım işgalleri ve istihdamda yaşanan adaletsizlikler gibi konuların çözüm beklediğini ve bugünün sembolik bir anma olmaktan öte, bu problemlere dikkat çekme ve çözüm üretme amacı taşıdığını vurguladı.
"Biz engelli değil, engelleyenlerdeniz"
Engellilerin günlük yaşamda karşılaştığı fiziksel engellere vurgu yapan Baykara, sorunun asıl kaynağının çevre ve altyapı olduğunu belirterek, sorunun asıl kaynağının çevre ve altyapı olduğunu belirterek, dikkat çeken şu ifadeyi kullandı: "Açıkçası, biz engelli değiliz, engelleyenlerdeniz."
Özellikle eski binalar ve kamu kurumlarının erişilebilirlik sorunlarına değinen Baykara, bu durumun engellilerin iş ve resmi işlemlerini zorlaştırdığını belirtti.
Baykara, "Biz engelliler olarak evden çıktığımız an, yaşadığımız binalarda zorluklar çekiyoruz. Bir kamu kurum ve kuruluşuna ulaşmak için merdivenlerden çıkıyoruz. Yeni yapılar uygun olabiliyor ama eski binalar maalesef engelli hayatını zorluyor. Bir kurumla derdimizi anlatmaya çalıştığımız zaman derdimizi anlatamıyoruz. Kurumdaki yetkili bir kişinin odasına ulaştığımız zaman binalarda asansör yok. Ben ulaşamıyorum. Müdür de aşağıya inip beni dinleyemiyor. Sadece bu da değil, birçok sağlık ocağında asansör yok," dedi.
Baykara, bu sorunların zamanla çözülmesi gerektiğini ve kamu kuruluşlarının engellilerin ihtiyaçlarına göre dizayn edilmesini istediklerini sözlerine ekledi.
Ulaşım ve kaldırım işgalleri sorunu
Toplu taşımada yaşanan sıkıntılara ve kaldırım işgallerine de tepki gösteren Baykara, yerel yönetimlere çağrıda bulundu. Şehirdeki mor otobüslerde engelli rampaları sayesinde engellilerin binebildiğini ancak her araçta ya da güzergâhta engelli rampası olmadığı için sıkıntılar yaşandığını dile getirdi ve şunları kaydetti: "Yerel yönetimlerin yaptığı çalışmalar var ama eksiklikleri giderebilmek için bizimle iletişim halinde olmaları lazım.”
Kaldırımların işgal edilmesine kesinlikle karşı olduklarını belirten Baykara, "Esnafın yola duba bırakarak park yerlerini sahiplenmesi ve engelli rampalarını işgal etmesiyle engelli yurttaşlar mağdur oluyorlar. Kentte trafik başlı başına bir problem. Trafik ve kaldırım sorunlarını çözelim ki engellinin hayatı kolaylaşsın," diyerek yerel yönetimlerin bu konulardaki çabalarını artırması gerektiğini ifade etti.
İstihdamda "Kısa Süreli" faydalanma tehlikesi
İstihdam oranlarının uygulanması ve teşviklerin kötüye kullanılması konusuna dikkat çeken Baykara, önemli bir düzenleme eksikliğini dile getirdi. Kamuda yüzde 4, özel sektörde yüzde 3 olan istihdam kotalarının aktif bir şekilde hayata geçirilip denetim mekanizmalarının artırılarak çalışmaların eksiksiz son bulmasını istediklerini söyledi.
Baykara, Devlet politikasında, belirli bir rakamla bir yıl boyunca engelli çalıştıran işverenlere destek olunacak bir yasa olmasına rağmen, bazı işverenlerin sadece bu paradan faydalanmak için engelliyi işe alıp parayı aldıktan sonra işine son verdiğini belirtti.
Bu düzenlemenin suistimal edilmesini önlemekle ilgili Baykara, "Bu düzenleme içerisinde en azından belirli bir periyot sınırının getirilmesi lazım. Engellinin iş hayatına katılıp ileride kendi sosyal ve ekonomik hayatını kurması için bunun yapılması lazım," şeklinde konuştu.
