Kurban Bayramı’na sayılı günler kala Van Hayvan Pazarı’nda beklenen yoğunluk yerini sessizliğe bıraktı. Geçmiş yıllarda bayram öncesi günlerde alıcılarla dolup taşan pazarda bu yıl üreticiler, hayvanlarının başında müşteri beklemek zorunda kaldı.
Yıllardır hayvancılıkla uğraşan besiciler, üretim maliyetlerinin her geçen gün arttığını, buna karşın hayvan fiyatlarının aynı oranda değer kazanmadığını söyledi. Yem fiyatlarından mazot giderlerine, veteriner ilaçlarından nakliye masraflarına kadar birçok kalemde büyük artış yaşandığını dile getiren üreticiler, satışların durma noktasına geldiğini belirtti.
Pazara gelen yurttaşların çoğunun yalnızca fiyat sorduğunu ancak alım yapamadığını ifade eden besiciler, hem üreticinin hem de vatandaşın ekonomik olarak zor durumda olduğunu söyledi.
“Hayvan pazarı eski günlerini arıyor”
25 yıldır hayvancılıkla uğraştığını söyleyen Sinan Pala, Van Hayvan Pazarı’ndaki durgunluğun üreticiyi zor durumda bıraktığını belirtti.
Pala, dışarıdan gelen etin yerli üreticiyi olumsuz etkilediğini ifade ederek, “Hayvan pazarı bitmiş artık. Her şey çok pahalı olmuş. Biz çifter 30 bine hayvan satıyoruz ama alan yok. Dışarıdan et geliyor, bizim hayvanlarımız satılmıyor. Geçen sene 250 bine sattığım sığırı bu sene 200 bine veriyorum yine alan çıkmıyor. İnsanlarda para kalmamış” dedi.
“Yem fiyatları üreticiyi zorluyor”
Besicilerden Naci Eter ise en büyük gider kalemlerinden birinin yem olduğunu söyledi. Yem fiyatlarındaki artışın hayvancılığı sürdürülemez hale getirdiğini belirten Eter, üreticinin maliyetler karşısında zorlandığını dile getirdi. Eter, “1 ton yem 20 bin TL olmuş. Hayvanlarımızı rahat otlatamıyoruz. Her şey çok pahalı ama buna rağmen hayvan fiyatları diğer ürünlere göre daha uygun kalıyor” diye konuştu.
“Üç yıl önce fiyat neyse bugün de aynı”
Zafer Yalçın da pazardaki durgunluğa dikkat çekerek, hayvan fiyatlarının maliyetlere rağmen beklenen seviyeye çıkmadığını söyledi. Alıcıların fiyatları daha da düşürmeye çalıştığını ifade eden Yalçın, piyasada ciddi bir hareketlilik olmadığını belirtti.
Yalçın, “Üç yıl önce fiyat neyse bugün de aynı sayılır ama yine de kimse almıyor. Gelen herkes fiyat düşürmeye çalışıyor. Piyasada hareket yok. Kurban eti kilosu daha yüksek olması gerekirken insanlar çok düşük fiyata almak istiyor” ifadelerini kullandı.
“Yurttaşın da üreticinin de gücü kalmadı”
Besici Arif Özgür, ekonomik krizin hem üreticiyi hem de yurttaşı aynı anda etkilediğini söyledi. Emekli maaşıyla geçinmeye çalışan vatandaşların kurbanlık alma gücünün kalmadığını belirten Özgür, üreticinin de artan maliyetler nedeniyle ayakta kalmakta zorlandığını ifade etti. Özgür, “Emekli 20 bin TL maaş alıyor, nasıl 20 bin TL’ye koyun alsın? İlaç pahalı, yem pahalı, çoban bulamıyoruz. Eskiden köyümüzde yüzlerce ev vardı, şimdi çoğu göç etti. Çiftçiye yeterli destek verilmiyor” dedi.
“Pazarda herkes müşteri bekliyor”
İkram Aytan, geçen yıla göre satışların ciddi şekilde düştüğünü belirterek, bu yıl pazarda alıcı bulmanın zorlaştığını söyledi.
Aytan, “Geçen sene satış vardı, bu sene alıcı yok. Herkes hayvanının başında satış yapmayı bekliyor. İnsanların bütçesi yetmiyor” şeklinde konuştu.
“Yem çok pahalı ama hayvan para etmiyor”
Celal Meydan ise üreticinin emeğinin karşılığını alamadığını söyledi. Büyükbaş hayvan fiyatlarında alıcıların çok düşük teklifler verdiğini belirten Meydan, bu şartlarda üreticinin ayakta kalmasının mümkün olmadığını ifade etti.
Meydan, “Yem çok pahalı ama hayvan para etmiyor. 400 bin TL’lik büyükbaş hayvana gelip 200-250 bin teklif ediyorlar. Böyle olursa üretici nasıl ayakta kalacak” sözleriyle tepki gösterdi.
“Eskiden gelip hemen alırlardı”
Besicilerden Ferzinde Işık, önceki yıllarda bayram öncesi satışların daha hızlı gerçekleştiğini ancak bu yıl pazarda ciddi bir durgunluk olduğunu söyledi. Işık, “Keçi 20-25 bin TL, koç 30 bin TL civarında. Eskiden insanlar gelir hemen alırdı, şimdi sadece bakıp gidiyorlar” dedi.
“İnsanların geliri yok, kurban alamıyorlar”
Tacdin İnan da pazardaki durgunluğun en önemli nedenlerinden birinin yurttaşın gelir düzeyindeki düşüş olduğunu belirtti. İnan, “Neredeyse hiç satış yok. İnsanların geliri yok, kurban alamıyorlar” ifadelerini kullandı.
“Masraflar çıkmıyor”
Necmettin Baran, yem, mazot ve nakliye giderlerinin üretici üzerindeki yükünü artırdığını söyledi. Pazara getirdiği hayvanları satamadığını belirten Baran, masrafların karşılanamadığını ifade etti.
Baran, “Bir torba yem bin TL olmuş ve sadece birkaç gün gidiyor. Mazot pahalı, nakliye pahalı. Getirdiğim hayvanları satamadım. Masraflar çıkmıyor. Gelen sadece fiyat soruyor. Çiftçi şu an gerçekten zor durumda” dedi.
“Çiftçiye verilen desteği sahada göremiyoruz”
Mehmet Kaya ise üreticilere yönelik desteklerin yetersiz kaldığını söyledi. Yem fiyatlarının çok yüksek olduğunu belirten Kaya, pazarda satışların yok denecek kadar az olduğunu ifade etti. Kaya, “Yem fiyatları çok yüksek. Satış yok denecek kadar az. Destek var deniliyor ama biz bunu sahada göremiyoruz” diye konuştu.
Üretici de alıcı da zor durumda
Van Hayvan Pazarı’ndaki tablo, Kurban Bayramı öncesinde hem besicinin hem de yurttaşın yaşadığı ekonomik sıkışmayı gözler önüne serdi. Üreticiler artan maliyetler nedeniyle hayvancılığı sürdürmekte zorlanırken, yurttaşlar ise düşen alım gücü nedeniyle kurbanlık almakta güçlük çekiyor.
Besiciler, maliyetlerin düşürülmesi, yem ve mazot desteğinin artırılması, yerli üreticiyi koruyacak politikaların hayata geçirilmesi ve çiftçiye verilen desteklerin sahada daha görünür hale gelmesi gerektiğini vurguluyor.
