Uzun yıllardır hızla artan kira bedelleri, Türkiye genelinde olduğu gibi Van’da da barınma sorununu derinleştirirken, 2026 yılı ocak ayında yenilenecek kira sözleşmeleri için uygulanacak yasal zam oranı netleşti. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı 12 aylık TÜFE ortalamasına göre kira artış tavanı %34,88 olarak belirlenirken, Türk Borçlar Kanunu kapsamında ev sahiplerinin bu oranın üzerinde zam yapması mümkün değil. Buna göre aylık 20 bin TL olan bir konut kirası, yeni dönemde en fazla 26 bin 976 TL’ye yükselebilecek. Ancak maaş artışlarının %12–20 bandında kalması ve piyasadaki yüksek kira talepleri, kiracılar üzerindeki ekonomik baskıyı her geçen gün artırıyor.
Van özelinde ise emlakçılar Sabri Çalım ve Şirin İnci, piyasadaki bu dengesizliğin yaşanmaz bir boyuta ulaştığını ifade ediyor. 10 bin liralık eve 25 bin lira istendiğini belirten emlakçılar; maaş artışlarının kira zamlarına yetmediğini ve yasaya aykırı şekilde 5-6 ayda bir yapılan "ara zam" baskılarının büyük bir mağduriyet yarattığını vurguluyor. “Bugünün ev sahibi yarının kiracısı olabilir” diyerek mülk sahiplerini vicdanlı olmaya çağırıyorlar.
"Sözleşme 12 aylıktır, 5 ayda zam yapılamaz"
Kira sözleşmelerindeki şartların korunmasının önemine değinerek, mülk sahipleri ile kiracılar arasındaki dengenin korunması gerektiğini belirten emlakçı Şirin İnci, "Normal şartlarda kira bedeli, sözleşme tarihinden itibaren 12 ay boyunca geçerli olacak şekilde belirlenir. Yasaya göre artış yılda bir kez yapılır. Ancak Van’da ekonomik krizin etkisiyle bazı ev sahipleri sözleşmeyi ve yasaları hiçe sayarak 5-6 ay dolmadan fiyat arttırmaya çalışıyor. Bu tamamen yasa dışıdır. İnsanlar 12 aylık resmi sözleşmeye imza atıyor ama mülk sahipleri 'işine gelmiyorsa çık' diyerek baskı kuruyor," ifadelerini kullandı.
“Bugünün ev sahibi yarının kiracısı olabilir"
Van kiralık mülk piyasasındaki dengesizliğe dikkat çeken İnci, sözleşme şartlarının korunması gerektiğini belirten şu ifadeleri kullandı: "Normalde kiralar 12 ay geçerli olacak şekilde belirlenir ancak Van’da bazı ev sahipleri yasayı tanımadan 5-6 ayda bir zam yapmaya çalışıyor. Bugün 3+1 daireye 30 bin lira kira isteniyor; 1.000 liralık dükkânı 2.000 liraya çıkarmak hem yasaya hem de emsale aykırıdır. Dar gelirli bir ailenin bu rakamları ödeme gücü kalmadı. Unutulmasın ki Van Depremi’nde onlarca mülkü olan zenginlerin, evleri yıkılınca kiracılarıyla aynı ateşin başında ısındıklarını gördüm. Bugün ev sahibi olan yarın kiracı olabilir.”
Emlakçı Şirin İnci
“10 bin liralık eve 25 bin lira istiyorlar"
Piyasadaki dengesizliğin toplumsal huzuru tehdit ettiğini aktaran emlakçı Sabri Çalım, "Hiçbir kiracı fazla ödemek istemez, ev sahibi de 'nasıl daha fazla alırım' diyerek insafsızlık yapabilir. Bugün halk arasında 'Maaşlara zam geldi, biz de kiralara zam yapalım' düşüncesi hakim. Birçok ev sahibi artık zam süresini altı aya indirmiş durumda. Normalde artış %34-38 bandında olmalı ama 10.000 liralık yeri 25.000 TL yaparak %200’ün üzerinde zam talep ediyorlar. Vatandaşları 'Oğlum gelecek, kızım gelecek' gibi bahanelerle zorla çıkarıp mülkü başkasına yüksek fiyata kiralıyorlar," şeklinde konuştu.
"Maaş artışı kira zammına yetmiyor"
Maaş artışları ile kira zamları arasındaki uçurumun ancak karşılıklı anlayış ve sağduyuyla aşılabileceğini vurgulayan Çalım, "Maaşlara %12 ile %20 artış yapılırken, kira oranları %34 artıyor. Mülk sahibi tamamen kendi inisiyatifiyle 'İsterse çık, isterse otur' diyerek zam yapıyor. Emekli ve işçi maaşına zam gelirken kiranın %100 artması durumunda bu bedellerin ödenmesi mümkün değildir. El arabasıyla rızkını kazanan gariban insanlar ne yapacak, nerede yaşayacak? Yetkililerin bir düzenleme yapması, bu zam oranlarını durdurması lazım," dedi.
Emlakçı Sabri Çalım
