Bir zamanlar şehir hayatının vazgeçilmez mesleklerinden biri olan ayakkabı boyacılığı, günümüzde eski canlılığını yitirmiş durumda. Hazır tüketimin artması, yeni ayakkabı almanın daha cazip hale gelmesi ve değişen alışkanlıklar, bu mesleğe olan ilgiyi her geçen gün azaltıyor. Özellikle büyük şehirlerde neredeyse yok olma noktasına gelen ayakkabı boyacılığı, Anadolu kentlerinde ise sınırlı sayıda boyacıyla varlığını sürdürmeye çalışıyor. Van’ın İpekyolu ilçesinde bulunan Şenler sokakta ayakkabı boyayan Muhammet Uyan boyacıların geçim derdine dikkat çekti.
“Kışın iş yok denecek kadar az”
Uzun yıllardır aynı noktada çalıştığını söyleyen Muhammet Uyan, işlerin sürekliliğinin olmadığını vurgulayarak, “Yılın belli zamanlarında çalışıyorum. Bazen part-time gibi oluyor. Kışın kimse ayakkabı boyatmak istemiyor. Getiren de genelde yedek ayakkabısını getiriyor,” dedi.
Fiyatlar ayakkabıya göre değişiyor
Ayakkabı boyama işleminin ortalama 5 ila 10 dakika sürdüğünü belirten Uyan, fiyatların ayakkabının türüne göre değiştiğini söyleyerek, “Botlar 70 lira, normal kunduralar 50 lira. Renk değişimi gerekiyorsa bu fiyat 250 liraya kadar çıkabiliyor. Açık kahve, siyah gibi standart boyalar genelde 50 lira,” şeklinde konuştu.
“Herkesi memnun etmek zor”
Müşteri beklentilerinin de işi zorlaştırdığını ifade eden Uyan, bazı müşterilerin ayakkabılarına karşı oldukça titiz olduğunu belirterek, “Bazen çok inceleyen, en ufak detaya takılan insanlar oluyor. Bu devirde herkesi mutlu etmek zor ama işimizi sevdiğimiz için devam ediyoruz,” dedi.
Sosyal güvence yok, gelir belirsiz
Mesleğin en büyük sorunlarından birinin sosyal güvencenin olmaması olduğunu dile getiren Uyan, gelirlerin de düzensiz olduğuna değinerek, “Ne zaman çalışacağın belli değil. İstediğin zaman gelip çalışabiliyorsun ama kazanç garanti değil,” ifadelerini kullandı.
Muhammet Uyan
“Ekonomi herkes için zor”
Türkiye’deki ekonomik koşullara da değinen Uyan, özellikle kalabalık ailelerin geçinmesinin neredeyse imkânsız hale geldiğini belirterek, “Asgari ücretle bir insan ancak kendini geçindirir. Ama evli, çocuklu bir aile için bu mümkün değil. Günde 1000 lira kazansa bile 5 kişilik bir ailenin geçinmesi çok zor,” dedi.
“Paranın değeri kalmadı”
Geçmişle bugünü kıyaslayan Uyan, ekonomik şartların giderek ağırlaştığını vurgulayarak, “Eskiden paranın bir değeri vardı. Şimdi yok. İnsanlar borçla, harçla ayakta durmaya çalışıyor. Sağ cebinden alıp sol cebine koyuyor,” sözleriyle yaşanan ekonomik sıkıntıları özetledi.
