Türkiye Sınai Kalkınma Bankası verilerine göre, ortalama bir konut fiyatı Türkiye'de hane halkı gelirinin yaklaşık 11 katına ulaşmış durumda. TÜİK’e göre ise Van’da 2024 yılında 9.715 konut satılırken, 2025’te bu sayı 11.816’ya yükseldi.
Öte yandan TÜİK verilerine göre, Türkiye’de yaklaşık 7,3 milyon hane kiracı konumunda bulunuyor ve yıllık konut satışlarının yüksek olmasına rağmen kiracı oranında düşüş yaşanmaması, konutun barınma ihtiyacından ziyade yatırım aracına dönüştüğünü gösteriyor.
DEM Parti Van Milletvekili Gülderen Varlı, Türkiye’deki konut ve kira problemlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıyarak, kapsamlı bir Meclis Araştırması açılmasını talep etti. Varlı, başvurusunda ekonomik kriz, yüksek enflasyon ve gelir eşitsizliğinin yurttaşların barınma hakkına erişimini ciddi şekilde engellediğini söyledi.
Varlı, Türkiye genelinde kira bedellerinin hane gelirine oranının birçok bölgede yüzde 60’lara kadar yükseldiğini, Avrupa standartlarında barınma krizi olarak kabul edilen yüzde 40 eşiğinin çok üzerinde olduğunu belirtti.
"Van'a göç var, konut arzı yetersiz"
Özellikle Van özelinde sorunların daha da derinleştiğine dikkat çeken Varlı, çevre illerden yoğun göç alan kentte konut arzının yetersizliği, plansız yapılaşma ve artan talebin kira fiyatlarını ciddi şekilde yükselttiğini belirtti.
3+1 dairelerin ortalama kira bedeli 20 bin TL’den başladığını, şehir merkezindeki bazı dairelerin ise 45 bin TL’ye kadar kiralandığını ifade eden Van vekili, bu durumun asgari ücretli yurttaşların konuta erişimini neredeyse imkânsız hale getirdiğini vurguladı.
Varlı, kentteki yapı stokunun önemli bir bölümünün eski ve depreme dayanıksız olduğunu ve yurttaşların ya yüksek kiralar ödemeye ya da riskli yapılarda yaşamaya zorlandığını vurguladı. Yüksek faiz oranları ve krediye erişimdeki zorlukların da konut sahibi olmayı geniş kesimler için ulaşılamaz hale getirdiğini ifade etti.
Milletvekili Varlı, verdiği önergede Türkiye genelinde ve Van özelinde artan kira fiyatlarının nedenlerinin, konut arz-talep dengesinin, göç ve imar politikalarının etkilerinin, dar gelirli yurttaşların barınma hakkına erişimini zorlaştıran yapısal sorunların ve deprem riski taşıyan yapı stokunun durumunun araştırılmasını talep etti.
Ayrıca, derinleşen konut ve kira krizinin nedenlerinin belirlenmesi, barınma hakkına erişimde yaşanan sorunların tespit edilmesi ve kalıcı çözümler geliştirilmesi amacıyla bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulmasını önerdi.
