Van ile Yüksekova arasında seyahat eden yurttaşlar, yol güzergâhında neredeyse her birkaç kilometrede bir kurulan polis kontrol noktaları nedeniyle yolculuklarının çileye dönüştüğünü belirtiyor.
Aralarında Van girişi, Gürpınar, Hoşap, Albayrak, Kelekom, Yeniköprü ve Yüksekova girişi olmak üzere toplam 7 farklı arama noktası, bölgeden geçen hemen her aracın rutin durağı haline gelmiş durumda.
Vatandaşlar, bu yoğun güvenlik uygulamasının özellikle Doğu illerinde bu kadar sık olmasından rahatsız.
“Her 5–10 kilometrede bir durduruluyoruz. Aynı belgeler defalarca kontrol ediliyor. Kendimizi sanki potansiyel suçluymuşuz gibi hissediyoruz.” diyen sürücüler, uygulamanın seyahat özgürlüğünü kısıtladığını ifade ediyor.
Sürücüler, kontrol noktalarının güvenlik açısından gerekli olabileceğini kabul ettiklerini ancak bunun makul sıklıkta ve insan onuruna uygun biçimde yapılması gerektiğini vurguluyor.
Bölge sakinleri, bu denetimlerin yoğunluğunun batı illerinde görülmediğini, bu durumun da çifte standart algısı yarattığını belirtiyor.
Vanbölgegazetesi’nin haberine göre, Yurttaşlar, hem güvenlik hem de insan hakları dengesinin korunması için kontrol sıklığının azaltılmasını ve yol denetimlerinin teknolojik sistemlerle kolaylaştırılmasını talep ediyor.
“Her Noktada Yeniden Şüpheli Olmak…”
Türkiye’nin başka hiçbir şehrinde bu kadar sıkı ve tekrarlanan kontrollerin yapılmadığını söyleyen yurttaşlar, yapılan kontrollerin kendilerini “potansiyel suçluymuş” gibi hissettirdiğini söylüyor. “Biz sadece yolcuyuz ama her noktada yeniden sorgulanıyoruz” diyen yurttaşlar, uygulamanın yalnızca Doğu’daki şehirlerde bu kadar yoğun yapılmasının rahatsız edici olduğunu belirtiyor.
“Aynı Arama, Yedi Kez”
Yolcuların anlattıklarına göre, her kontrol noktasında aynı prosedür tekrar ediliyor: kimlik kontrolü, bagaj ve çanta araması, uzun bekleyiş… “Bir noktada kontrol edildikten sadece birkaç kilometre sonra aynı işlem yeniden yapılıyor” diyen sürücüler, yolun normalde iki buçuk saat alabilecekken kontroller yüzünden üç buçuk–dört saate kadar uzadığını belirtiyor.
“Hastane Randevum Vardı, Yetişemedim”
Rutin hale gelen bu uygulama, özellikle hastane veya otobüs randevusuna yetişmeye çalışan yolcular için büyük mağduriyet yaratıyor. Randevularına geç kalan yurttaşlar, kimi zaman Van’daki tedavilerini ertelemek, kimi zaman başka bir otobüsü beklemek zorunda kalıyor.
Sürücüler Çaresiz, Yolcular Bıkkın
Sürücüler, polis noktalarında bazen dakikalarca beklediklerini, “bir önceki noktada kontrol edildik” deseler bile aynı işlemlerin tekrarlandığını anlatıyor. Bu durumdan oldukça rahatsızlık duyan bir diğer yolcu, “Bize farklı ülkeden geliyormuşuz gibi bir muamele yapılıyor. Bizde bu ülkenin vatandaşıyız!” diyerek sitem ediyor.
Sadece Bir Yol Değil, Bir Psikoloji Meselesi
Van–Yüksekova arasındaki bu denetim zinciri, yolculuğu bir güvenlik uygulamasından öteye taşıyor; bir psikolojik yük haline getiriyor.
Vatandaşlar, “kontrol” kelimesinin güven değil, baskı çağrıştırdığının altını çiziyor.
Her seferinde yeniden durdurulmak, yeniden sorgulanmak… Ve belki de en çok, “ülkenin diğer şehirlerinde bunlar yokken neden burada var?” sorusunun cevapsız kalması, bu hissi daha da ağırlaştırıyor.
