Van’a uzun bir sınırı bulunan İran’da son dönemde yaşanan protestolar ve güvenlik riskleri uluslararası endişeleri artırırken, ABD’den dikkat çeken bir uyarı geldi. ABD yönetimi, İran’da bulunan vatandaşlarına yönelik olarak “ülkeyi hemen terk edin” çağrısını yineledi.
ABD’nin Tahran Sanal Büyükelçiliği tarafından yayımlanan güvenlik uyarısında, ABD vatandaşlarından Washington yönetiminin yardımına ihtiyaç duymadan İran’dan ayrılmaya yönelik kişisel çıkış planları yapmaları istendi. Açıklamada, ülkede güvenlik önlemlerinin artırıldığı, bazı yolların kapatıldığı, toplu taşımanın aksadığı ve internet erişimine yönelik kısıtlamaların sürdüğü belirtildi.
İran yönetiminin mobil hatlar, sabit telefonlar ve ulusal internet ağına erişimi sınırlandırmaya devam ettiğine dikkat çekilen açıklamada, hava yolu şirketlerinin de İran’a ve İran’dan yapılan uçuşları sınırladığı ya da iptal ettiği kaydedildi. ABD vatandaşlarına, “İran’ı hemen terk edin. İran’dan ayrılmak için ABD hükümetinin yardımına bağlı olmayan bir plan yapın” çağrısı yapıldı.
Ülkeden ayrılamayan vatandaşlara ise bulundukları konut içinde ya da güvenli bir binada sığınak niteliğinde bir alan belirlemeleri, yeterli gıda, su, ilaç ve temel ihtiyaç malzemesi bulundurmaları tavsiye edildi. Açıklamada ayrıca, güvenli olması halinde İran’dan kara yoluyla Türkiye ya da Ermenistan’a geçiş seçeneklerinin değerlendirilmesi önerildi. Bu çağrı, Van başta olmak üzere sınır illerindeki hareketliliği de gündeme taşıdı.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran konusunda diplomasiyi öncelikli seçenek olarak gördüğünü ancak diplomasi dışındaki seçeneklerin de masada olduğunu ifade etmişti. ABD yönetimi, 13 Ocak’ta da İran’daki gösteriler ve güvenlik risklerini gerekçe göstererek benzer bir uyarı yayımlamıştı.
İran’daki gösteriler
İran’da 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve ekonomik sıkıntıların derinleşmesiyle başlayan protestolar, Tahran Büyük Çarşı esnafının öncülüğünde ülke geneline yayılmıştı. Başkent Tahran’da 8 Ocak’ta şiddetlenen gösteriler sırasında yaşanan olayların ardından internet erişimi kısıtlanmıştı.
İran Şehit ve Gaziler Vakfı, Adli Tıp Kurumu verilerine dayandırdığı 21 Ocak tarihli açıklamasında, gösteriler sırasında güvenlik güçleri ve siviller dahil olmak üzere 3 bin 117 kişinin hayatını kaybettiğini duyurmuştu. Ancak insan hakları örgütleri, can kaybı ve gözaltı sayılarına ilişkin farklı veriler paylaşmayı sürdürüyor.
