Van Saman Pazarı, fahiş girdi maliyetlerindeki artışlar ve yoğun kuraklığın baskısıyla tarihin en durgun günlerini yaşıyor. Hayvancılığın temelini oluşturan saman sektörü, Van Pazarı'nda büyük bir krizle mücadele ediyor.
Geçen sene 7-8 bin TL olan yeşil saman fiyatları, iki katından fazla artışla 18 bin TL seviyesine fırlamış durumda. Bu rekor seviyedeki fiyatlar nedeniyle alım gücü düşen pazarda, esnaf yüksek maliyetle aldığı samanı cüzi kârlarla (100-200 TL) satmaya çalışsa bile bir aya yakındır tek bir ton bile saman satamıyor.
Satışların tamamen durmasıyla esnaf, ekonomik bir çıkmaza girdiğini ve kepenk kapatma tehlikesiyle karşı karşıya kaldığını belirtiyor.
Saman fiyatları neden yükseldi: Kuraklık ve mazot maliyetleri
Esnaf Yusuf Beyaz, özellikle bu yıl yaşanan yoğun kuraklığın hasadı vurduğunu ve bunun fiyatları rekor seviyelere çıkardığını söyledi. Beyaz, asıl sorunun kuraklığın üzerine binen mazot fiyatlarındaki akıl almaz artış olduğunu vurguladı.
Beyaz, samanın nakliyesi ve balyalaması gibi her aşamada kullanılan yakıta verilen paranın, kuraklığın yarattığı sorunu bile gölgede bıraktığını belirterek, "Hayvancılıkla uğraşan esnaflarımız mağdur durumda. Biz bile kendimize saman almıyoruz. Zarar ediyoruz. Bugün 17 bin TL'ye aldığımız mercimek samanını, 20 bin TL’ye vermemiz gerekirken, 18 bin TL’ye satıyoruz. Bin TL de masrafa gidince zararımız katlanıyor," şeklinde konuştu.
Esnaf Yusuf Beyaz
Esnaftan acil rayiç ve destek çağrısı
Fiyatlardaki günlük değişime dikkat çeken Beyaz, çözüm için devlet desteği beklediklerini ifade etti. Mercimek ve yonca samanı fiyatlarının 18 bin TL civarında seyrettiğini, ancak fiyatların günlük değiştiğini ve dün ile bugün arasında bile bin TL fark edebildiğini dile getirdi.
Beyaz, "Devletin bir an önce saman fiyatlarına bir rayiç (referans fiyat) vermesi ve çiftçiyi desteklemesi lazım. Biz kendimiz bile bu fiyatların önüne geçemiyoruz," çağrısında bulundu.
Kaldırılan iş yerleri sorunu: "Bize yeni bir yer şart"
Yüksek maliyetlerin yanında esnafın en büyük sorunlarından biri de çalıştıkları alanın iptal edilmesi. Yusuf Beyaz, "Samancılar Sitesi’ olarak bilinen iş yerimiz buradan kaldırılıyor, ancak bize çalışacağımız yeni bir yer verilmiyor," diyerek yetkililere seslendi. Daha önce Van Valisi'nin söz verdiği yerin Van Büyükşehir Belediyesi tarafından iptal edildiğini belirten Beyaz, "Her şeyden önce yetkililerin, buradaki yerimiz yıkıldıktan sonra bize yeni bir yer vermesi şart. Biz Van ve Doğu Anadolu Bölgesi'ne saman tedarik eden, Türkiye'de eşi benzeri olmayan bir kooperatifiz," ifadelerini kullandı.
"Bir aydır bir ton bile satmadım"
Baba mesleğini yaptığını söyleyen esnaf İsmail Ünver, saman satışlarının tamamen durduğunu aktardı.
Ünver, "Çocukluğumdan beri bu işi yapıyorum ama şu an saman satışları çok kötü. Pahalı olduğu için kimse saman alamıyor. Geçen sene 7-8 bin TL olan yeşil saman, şu an 18 bin TL olmuş. Ben bir aya yakındır bir ton saman bile satmamışım," dedi.
Samanın kendilerine de çok pahalı geldiği için üzerine sadece yüz ya da iki yüz TL kâr payı bırakıp satmaya çalıştıklarını ekledi.
Esnaf İsmail Ünver
“Buradan gitmek istemiyoruz”
Yıllardır burada bulunan ve buranın "ekmek kapıları" olduğunu söyleyen esnaf Ayaz Ertaş ise işlerin kesilmesi nedeniyle mağdur olduklarını belirtti. Ertaş, "Ticaret, saman ve hayvancılıkla uğraşıyorum ama iş yok, satış yapamıyoruz. Bizi de buradan kaldıracaklar. Burası bizim ekmek kapımız. Buradan gitmek istemiyoruz ve bize bir yer versinler," diyerek sözlerini tamamladı.
Esnaf Ayaz Ertaş
