Van kahvaltısı, özgün lezzetleriyle Van kültürünün simgesi olarak öne çıkıyor. Kentin genelinde açılan kahvaltı salonları ve turist ilgisi, onu ekonomik bir marka hâline getiriyor. Ancak ticarileşme ve popülerleşme, özgünlüğünü koruma ihtiyacını da beraberinde getiriyor.
Kentin sokaklarında süt, yoğurt ve otlu peynir satarak kahvaltı geleneğini başlatan Sütçü Fevzi’nin izinden doğan Van kahvaltısı, bugün hem bir kültür mirası hem de Türkiye’nin dört bir yanında tanınan bir marka hâline geldi. Ancak zamanla çeşitlenen menüler ve popülerleşen işletmeler, bu özgün lezzetin ruhunu gölgelemeye başladı. Kimi için Van kahvaltısı hâlâ sofraların vazgeçilmezi, kimi içinse kaybolan bir değerin ticari bir yansıması.
Esnaf Faruk Yeter
“Türkiye’nin kahvaltı kültüründe özel bir yere sahip olan Van kahvaltısı, köklü geçmişi ve özgün lezzetleriyle hem yerli hem yabancı turistlerin ilgisini çekmeye devam ediyor” diyen kahvaltıcı Faruk Yeter, öte yandan yurttaş Vahit Çapık ise Van kahvaltısının popüler kültürün etkisiyle özgünlüğünü kaybettiğini savunuyor.
“Popüler kültürün kurbanı oldu”
Van kahvaltısının artık özgünlüğünü kaybettiğini söyleyen toptancı Vahit Çapık, “Van kahvaltısı popüler kültürün kurbanı oldu. Kent kültürünü bilen biri olarak söylüyorum. Kahvaltı çeşitleri artık Van’ın değerlerinden uzak. Dışarıdan gelen birine önermem, ”dedi.
Yöresel ürünlerin yerine farklı yiyeceklerin sunulduğunu söyleyen Çapık, “Van kahvaltısının değiştirilmesinden yana değilim. Özgün ürünlerle gelecek nesillere aktarılmalı, ”diye konuştu.
Toptancı Vahit Çapık
“Yurttaş beğenisiyle marka oldu”
Van kahvaltısının Türkiye genelinde bir marka hâline geldiğini söyleyen yurttaş Sadrettin Şen, “Tercih edilmeyen bir şey marka olamaz. Bugün Türkiye’nin her yerinde Van kahvaltı salonları var. Eğer bu salonlar gerçekten Van’a özgü ürünler kullanıyorsa çok güzel. Ama market ürünleriyle yapılan kahvaltılar Van kahvaltısının değerini düşürüyor, ”şeklinde konuştu.
Kendisi genellikle yöresel ürünleri evinde tükettiğini belirten Şen, “Van kahvaltısı Türkiye’nin hiçbir yerinde olmayan bir değerdir ama fiyatların yüksek olduğunu düşünüyorum, ”ifadelerini kullandı.
Yurttaş Sadrettin Şen
“Fiyatlar normal, ürünler doğal”
Tükettiğimiz kahvaltı çeşitleri kendi doğal ürünlerimiz diyen esnaf Doğan Avcı, “Biz kahvaltıyı genellikle kendi ürettiğimiz köy peyniri, yoğurt ve tereyağıyla evde yapıyoruz. Van kahvaltısı hem bol çeşitli hem doyurucu olduğu için fiyatlar da normal, ”şeklinde konuştu.
Dışarıdan gelen ziyaretçilerin Van kahvaltısına büyük ilgi gösterdiğini belirten Avcı, “Hem Vanlılar hem de turistler bu kahvaltıyı beğeniyor. Bu bizim için gurur verici, ”ifadelerini kullandı.
Esnaf Doğan Avcı
Van kahvaltı fikri sütçü Fevzi’ye ait
Van kahvaltısının temelinde, kentin meşhur sütçüsü Sütçü Fevzi’nin katkıları bulunuyor diyen Faruk Yeter, “Fevzi, yıllar önce kendi ürettiği yoğurt, süt, peynir ve cacık gibi doğal ürünlerin yanında ‘çoban çöreği’ satarak kahvaltı fikrini Van halkına tanıttı. Bu fikir zamanla gelişerek bugün bildiğimiz Van kahvaltısı kültürüne dönüştü, ”şeklinde konuştu.
“Van kahvaltısı yöreye ait ürünler olmalı”
Gerçek Van kahvaltısının, tereyağı, kaymak, otlu peynir, cacık, kavurmalı yumurta, sahanda yumurta ve murtuğa gibi yöresel tatlardan oluştuğunu söyleyen kahvaltıcı Yeter, “Ancak zamanla çeşitliliği artırmak için zeytin, domates, beyaz peynir, sosis ve ezme gibi ürünler de eklenmeye başladı. Bu ürünlerin orijinal Van kahvaltısına ait olmadığını düşünüyorum, ”dedi.
Van kültürünün simgelerinden biri hâline gelen murtuğa, bölge halkının kahvaltı sofralarındaki vazgeçilmez lezzetlerden biri olarak öne çıkıyor diyen Yeter, “Kentin farklı noktalarında açılan kahvaltı salonları, hem Vanlıların hem de şehre gelen turistlerin uğrak noktası hâline gelmiş durumda. Van’a gelen birçok ziyaretçi, Van kahvaltısını yemeden dönülmez düşüncesiyle sabah saatlerinde kahvaltıcıların yolunu tutuyor. Van kahvaltı fiyatlarının da genellikle uygun olduğu belirtiliyor ve kahvaltıya olan ilginin her geçen gün arttığını, ”söyledi.
