Sıfır Atık Vakfı, Türkiye’nin en önemli doğal miras alanlarından biri olan Van Gölü Havzası’nda yürütülen çevre koruma çalışmalarına dikkat çekmek amacıyla kapsamlı bir farkındalık ve inceleme programı gerçekleştirecek. Programda; kıyı düzenleme uygulamaları, dip çamuru temizliği, atıksu arıtma altyapıları, dere ıslah projeleri, sulak alan koruma uygulamaları ve sürdürülebilir kıyı yönetimi çalışmaları yerinde incelenecek.
Sıfır Atık Vakfı öncülüğünde düzenlenecek program kapsamında Van Gölü’nde son yıllarda yürütülen büyük ölçekli çevre dönüşüm sürecine ilişkin değerlendirmeler paylaşılacak, sahadaki uygulamalar incelenecek ve kamuoyuna yönelik basın açıklaması yapılacak.
Van Gölü İçin Kapsamlı Koruma Çalışmaları
Türkiye’nin en büyük gölü ve dünyanın en büyük sodalı göllerinden biri olan Van Gölü, yalnızca doğal yapısıyla değil, Van ve Bitlis’in tarihsel hafızasını ve ortak yaşam kültürünü taşıyan önemli bir yaşam havzası olarak öne çıkıyor. Ancak özellikle 2018-2020 yılları arasında yoğun dip çamuru oluşumu, su çekilmeleri, kıyı kirliliği, kontrolsüz evsel atık baskısı ve kaçak yapılaşma gibi sorunlar nedeniyle gölde ciddi çevresel riskler oluştu.
Bu gelişmelerin ardından, Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Emine Erdoğan’ın himayelerinde 2020 yılından itibaren Van Gölü Havzası Koruma Çalışmaları başlatıldı. Çalışmalar kapsamında çevre koruma, altyapı dönüşümü, kıyı rehabilitasyonu, sürdürülebilir şehircilik, doğal yaşamın korunması ve iklim uyumuna yönelik çok sayıda proje hayata geçirildi.
5 Milyar TL’yi Aşan Çevre Yatırımı
Van Gölü Havzası’nda bugüne kadar toplam 5 milyar 129 milyon TL’yi aşan çevre ve altyapı yatırımı gerçekleştirildi. Ayrıca dip çamuru temizliği için 355 milyon TL’yi aşan kaynak kullanıldı.
Çalışmalar kapsamında:
73 kilometrelik kıyı düzenleme ve sahil yolu çalışması,
222 kilometre dere ıslahı ve taşkın kontrol çalışması,
62 bin 599 hektarlık sulak alan koruma uygulaması,
13 ilçede çevre ve altyapı çalışması,
Günlük 219 bin 608 metreküp atıksu arıtma kapasitesi,
43 çevre ve koruma projesi hayata geçirildi ya da uygulanmaya devam ediyor.
Atıksuların Yüzde 98’i Arıtılıyor
Van Merkez İleri Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisi başta olmak üzere Gürpınar, Muradiye, Özalp, Saray ve Çaldıran’daki ileri biyolojik arıtma tesislerinin devreye alınmasıyla birlikte havza genelinde atıksuların arıtılma oranı yüzde 98 seviyesine ulaştı.
Yürütülen yatırımlarla birlikte Van Gölü’ne ulaşan evsel kirlilik yükünün azaltıldığı, kıyı su kalitesinin iyileştirildiği ve halk sağlığının korunmasına yönelik önemli adımlar atıldığı belirtildi.
Dip Çamuruyla Mücadele Sürüyor
Van Gölü’nde kamuoyunun dikkatini çeken dip çamuru oluşumuna karşı büyük ölçekli dip tarama çalışmaları sürdürülüyor. İlk etapta yaklaşık 1 milyon metreküp dip çamuru temizlenirken, toplam temizlenmesi hedeflenen miktarın 2 milyon 780 bin metreküpe ulaşması planlanıyor.
Ayrıca dere temizliği, sediment kontrol çalışmaları, drenaj uygulamaları ve kıyı rehabilitasyonu da eş zamanlı olarak yürütülüyor. Van Gölü kıyılarında çevre kirliliğine neden olan 769 kaçak ahırın kaldırıldığı bilgisi de paylaşıldı.
Kıyılar Yeniden Halkla Buluşuyor
Van Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütülen Van Gölü Sahil Yolu Projesi kapsamında yaklaşık 12 kilometrelik kıyı hattı vatandaşların kullanımına açıldı. Devam eden etaplarla birlikte toplam sahil yolu uzunluğunun 18 kilometreye ulaşması hedefleniyor.
Projede yürüyüş yolları, bisiklet yolları, peyzaj düzenlemeleri, dinlenme alanları, çocuk oyun alanları ve rekreasyon alanları oluşturuluyor. Ayrıca yaklaşık 1.100 dönümlük kıyı yaşam alanı dönüşümü planlanıyor.
Turizm ve Çevre Birlikte Güçleniyor
Edremit’te açılan Van Gölü Dalış Okulu ile birlikte Van Gölü’nün su altı turizmi potansiyeline yönelik yeni bir süreç başlatıldı. Yürütülen çalışmalarla kıyı turizmi kapasitesinin artırılması, yerel ekonominin desteklenmesi ve yeni sosyal yaşam alanlarının oluşturulması hedefleniyor.
Yetkililer, Van Gölü Havzası’nda yürütülen çalışmaların yalnızca çevre temizliği faaliyetlerinden ibaret olmadığını; doğa, şehir, insan ve tarih arasındaki bağı güçlendirmeye yönelik uzun vadeli bir dönüşüm modeli olduğunu vurguladı.
