Türkiye’nin farklı illerindeki 15 baro, son dönemde ifade özgürlüğü ve barışçıl gösteri hakkına yönelik müdahalelerin arttığını belirterek ortak bir açıklama yayımladı. Van Barosu’nun da imzacısı olduğu metinde, temel hak ve özgürlüklerin sistematik biçimde daraltıldığı, protestolara yönelik müdahalelerin ise ciddi insan hakları ihlallerine dönüştüğü vurgulandı.
Barolar, özellikle Kuzey Doğu Suriye'de yaşanan hak ihlallerine dikkat çekmek amacıyla düzenlenen protestolara yönelik gözaltılar, kötü muamele iddiaları ve orantısız güç kullanımının kabul edilemez olduğunu belirtti.
Açıklamada, Kocaeli’de bir sağlık çalışanının simgesel “saç örme” eylemi nedeniyle gözaltına alınmasının ifade özgürlüğüne yönelik tahammülsüzlüğü ortaya koyduğu ifade edilerek, eleştirel ve sembolik ifadelerin suç unsuru gibi değerlendirilmesinin demokratik toplum düzeniyle bağdaşmadığı kaydedildi.
Barolar ayrıca gözaltı süreçlerinde kötü muamele iddialarının etkin biçimde soruşturulmadığını, bunun da cezasızlık algısını derinleştirdiğini belirtti. Mersin’de Suriyeli bir gencin yaşamını yitirmesiyle sonuçlanan saldırının ise nefret dili ve kutuplaştırıcı söylemlerin tehlikeli sonuçlarını bir kez daha gösterdiği ifade edildi.
Metinde, “İfade özgürlüğü yalnızca çoğunluğun benimsediği düşünceler için değil, eleştirel ve aykırı bulunan fikirler için de geçerlidir” denilerek, anayasal güvence altındaki toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının korunması gerektiği vurgulandı.
Barolar, hukuka aykırı müdahalelere son verilmesini, gözaltı ve kötü muamele iddialarının etkin şekilde soruşturulmasını ve nefret söylemine karşı net tutum alınmasını talep etti.
Baroların ortak açıklamasının tam metni şu şekilde:
Temel haklara yönelik baskılar kaygı vericidir
Son dönemde art arda yaşanan olaylar; ifade özgürlüğünün sistematik biçimde daraltıldığını, barışçıl protesto hakkının keyfi müdahalelerle engellendiğini ve nefret söylemlerinin toplumsal şiddeti besleyen tehlikeli bir zemine dönüştüğünü açıkça göstermektedir.
Kocaeli’de bir sağlık çalışanının, ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gereken simgesel “saç örme” eylemi nedeniyle gözaltına alınması ve hakkında adli/idari süreçlerin işletilmesi; düşünce ve ifade özgürlüğüne yönelik tahammülsüzlüğün geldiği aşamayı ortaya koymaktadır. İfade özgürlüğü; yalnızca çoğunluğun benimsediği, rahatsız etmeyen düşünceler için değil, eleştirel, simgesel ve aykırı bulunan ifadeler için de geçerlidir. Bu tür eylemlerin suç unsuru gibi değerlendirilmesi demokratik toplum düzeniyle bağdaşmamaktadır.
Öte yandan Rojava’da yaşanan insan hakları ihlallerine dikkat çekmek amacıyla birçok ilde gerçekleştirilen barışçıl protestolara yönelik müdahaleler; kötü muamele iddiaları, orantısız güç kullanımı ve hukuka aykırı gözaltı işlemleriyle birlikte ciddi hak ihlallerine dönüşmüştür. Anayasa ile güvence altına alınan toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının, şiddet içermeyen eylemler bakımından bu denli kolaylıkla sınırlandırılması kabul edilemez. Gözaltı sürecinde kötü muamele iddialarının etkin biçimde soruşturulmaması ise cezasızlık algısını derinleştirmektedir.
Bu tabloya Mersin’de Kobani’li bir gencin yaşamını yitirmesiyle sonuçlanan saldırı eklendiğinde; nefret dilinin, hedef göstermenin ve kutuplaştırıcı söylemlerin nasıl ölümcül sonuçlar doğurabildiği bir kez daha görülmüştür. Toplumsal olaylar sırasında kullanılan ayrımcı ve dışlayıcı dil, bireyleri açık hedef haline getirmekte; yaşanan şiddet ise münferit değil, körüklenen nefret ikliminin bir sonucu olarak karşımıza çıkmaktadır.
Bölge baroları olarak; ifade özgürlüğüne ve barışçıl protesto hakkına yönelik hukuka aykırı müdahalelere son verilmesini, Rojava protestolarındaki gözaltı ve kötü muamele iddialarının etkin biçimde soruşturulmasını talep ediyor; nefret söylemi ve şiddeti meşrulaştıran her türlü dilin karşısında olduğumuzu vurguluyoruz.
Açıklamaya imza atan barolar:
Adıyaman Barosu
Ağrı Barosu
Batman Barosu
Bingöl Barosu
Bitlis Barosu
Dersim Barosu
Diyarbakır Barosu
Iğdır Barosu
Hakkari Barosu
Mardin Barosu
Muş Barosu
Siirt Barosu
Şanlıurfa Barosu
Şırnak Barosu
Van Barosu
