Bahçesaray, geçmişin zorlu kış şartlarında bile sergilediği "hazırlıklı yaşam" kültürünü ve ekonomik canlılığını yitirerek bir kimlik değişimiyle karşı karşıya kalıyor. Yolların aylarca kapalı kaldığı dönemlerde kendi erzağını üreten ve yaylalarında on binlerce koyun barındıran ilçe, bugün yanlış planlanan ulaşım projeleri ve iş imkânsızlığı nedeniyle büyük şehirlere göç veriyor. Eskinin kendine yeten huzurlu yapısı, yerini boşalan köylere ve üretimden kopan bir ekonomiye bırakmış durumda.
İlçedeki sosyal çöküşün en somut göstergesi ise eğitim ve hayvancılık verilerindeki sert düşüş oldu. Son on yılda öğrenci sayısının üçte birine inmesi ve hayvan varlığının dibe vurması, Bahçesaray’ı ilçe vasfını kaybedip köye dönüşme riskiyle yüz yüze getirdi. Bölgenin yeniden kalkınması; su kaynaklarının değerlendirilmesi, tarım desteklerinin artırılması ve ulaşım sorununa kalıcı mühendislik çözümleri getirilmesine bağlı görünüyor.
“Nüfusumuz yarı yarıya düştü”
Bahçesaray’ın geçmişteki toplumsal düzenini ve hazırlıklı yaşam kültürünü anlatan Bahçesaraylı Siyasetçi Ertan Sami, "Aslında Bahçesaray’da 20 yıl önce nüfus yoğunluğu çok daha fazlaydı; bugün ise ne yazık ki %50’nin altına düşmüş durumda. Eskiden yollarımız kardan dolayı tamamen kapalıydı ama huzurluyduk çünkü tedbirimizi alıyorduk. Esnafından köylüsüne kadar her yurttaşımız altı aylık erzağını önceden temin ederdi. 6-7 ay yol kapandığı için Bahçesaray’a 'Dokuzuncu Gezegen' lakabını takmıştık. Yollar kapalıyken bile halk daha mutluydu çünkü hazırlıklıydı," diye konuştu.
“Tarım ve hayvancılık bitme noktasında”
İlçenin bugün içinde bulunduğu ekonomik ve sosyal çöküşe dikkat çeken Sami, hayvancılıktaki büyük gerilemeyi vurguladı: "Tarımsal olarak bitme noktasına geldik. Eskiden yaylalarımızda 20-30 binlik koyun sürüleri olurdu; şimdi ilçe genelinde 5 bin koyun bile kalmadı. Resmen bir boşaltılma kararı yok ama ekonomik şartlar ve ulaşım imkânsızlığı nedeniyle insanlar batıya göç ediyor. Böyle giderse ilçe vasfını kaybedip köye dönüşebilir. Eğer çözüm üretilmezse Bahçesaray tamamen boşalır, geride sadece yaşlılar kalır."
Ertan Sami
“Tünel yanlış planlandı, Bahçesaray kaderine terk edildi”
Ulaşım sorununun ve 2020 çığ felaketinin yarattığı mağduriyete değinen Sami, "Yolumuz asfaltlandı ve bir kar tüneli yapıldı ancak bu tünel yanlış planlandı; düzenli çığ bölgelerine inşa edilmedi. Bu yüzden her sene yolumuz kapanmaya devam ediyor. 2020’deki felakette 42 canımızı kaybettik; hepsine Allah’tan rahmet diliyorum. Bu acıdan sonra, her kar yağdığında güvenlik gerekçesiyle yolumuz kapatılıyor ve ilçe adeta kaderine terk ediliyor," diye konuştu.
“Eğitimde büyük kan kaybı”
Eğitim hayatındaki gerilemeyi rakamlarla ortaya koyan ve göçün en büyük nedenlerinden birinin okul sorunu olduğunu belirten Sami, "Gençler ve okumak isteyen çocuklar büyük sıkıntı yaşıyor. 2015-2016 yıllarında 8 binden fazla olan öğrenci sayısı bugün 3 bine düştü. 8 yıllık eğitim sadece üç köyümüzde mevcut. Taşımalı eğitimde servis yetersizliği yaşanıyor. Aileler, çocuklarının geleceği için Van, İstanbul ve Bursa gibi metropollere taşınmak zorunda kalıyor," dedi.
"Devletimiz bu sorunu çözebilir"
İlçenin yeniden ayağa kalkması için yetkililere çağrıda bulunan Sami, "Bahçesaray coğrafyası ve geleneğiyle çok özel bir memlekettir. Yol, iş imkânı ve tarım desteği sağlanırsa bu ilçe yeniden kalkınır. Dünyada eşi benzeri olmayan su kaynağımız değerlendirilmeden akıp gidiyor. Japonya'dan Pakistan'a kadar karla mücadele eden ülkelerdeki örnekleri görüyoruz; başka halkların imkânı varsa bizim niye olmasın? Devletimiz büyüktür, bu ulaşım sorununu çözemeyecek durumda değildir. Tek derdimiz, yurttaş olarak bu temel imkânlara kavuşmaktır," şeklinde konuştu.
