Bir öğle vakti… Güneş tam tepedeyken zaman durur; sokaklar susar, kalabalıklar içe çekilir. Yenişehir’de Bir Öğle Vakti, tam da bu kısa aralıkta, modernleşmenin gölgesinde savrulan hayatları göz hizasına alır. Roman, Ankara’nın semtlerini bir dekor olmaktan çıkarır; kentin nabzı, karakterlerin iç sesleriyle birlikte atar.
Soysal’ın dili yalın ama keskindir. Bürokrasi koridorlarında sıkışan umutlar, evlerin içinde biriken suskunluklar, kadınların ve erkeklerin birbirine değmeden geçen hayatları birer birer açılır. Her karakter, aynı öğle vaktini yaşar; fakat herkesin zamanı farklı akar. Kimi için saatler ağırlaşır, kimi için bir anlık kaçıştır bu vakit.
Roman, bireyin toplumsal rollerle örülmüş yalnızlığını görünür kılarken, Türkiye’nin değişen yüzüne de sessiz bir tanıklık sunar. Büyük laflar etmeden, küçük ayrıntılarla sarsar okuru. Bir bakış, yarım kalan bir cümle, kapanmayan bir kapı… Hepsi, o öğle vaktinde anlamını bulur.
Yenişehir’de Bir Öğle Vakti, sadece bir dönemin romanı değil; hâlâ bugünü anlatan, zamana direnen bir metindir. Çünkü saatler ilerlese de, insanın içindeki öğle vakti çoğu zaman hiç geçmez.
Sevgi Soysal hakkında
1936’da İstanbul’da doğan Sevgi Soysal, çocukluğunu Ankara’nın Yenişehir semtinde geçirdi. Bu semt, yıllar sonra yalnızca bir mekân değil, bir ruh hâli olarak edebiyatına geri dönecekti. Alman bir anne ve Selanik göçmeni bir babanın kızı olarak büyüyen Soysal, çok kültürlü kimliğini hem diliyle hem bakışıyla yazıya taşıdı. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde başlayan eğitim hayatı, tiyatrodan radyoya, dergilerden sahneye uzanan çok yönlü bir üretime dönüştü.
Soysal’ın yazarlığı, kadın kimliğini merkeze alan cesur bir anlatıyla şekillendi. Tutkulu Perçem ve Tante Rosa ile bireyin iç dünyasına eğilen yazar, romanlarında toplumsal kırılmaları görünür kıldı. 12 Mart döneminin baskı atmosferi, cezaevi ve sürgün deneyimleri onun metinlerinde suskunluk değil, daha derin bir ses yarattı.
Bu sesin en güçlü yankılarından biri, cezaevinde yazdığı Yenişehir'de Bir Öğle Vakti oldu. Roman, Ankara’nın göbeğinde, sıradan bir günün ortasında, farklı sınıflardan insanların iç içe geçen hayatlarını anlatırken Türkiye’nin politik ve toplumsal gerilimini satır aralarına ustalıkla yerleştirir. Güneş tepededir ama insanların içi karanlıktır; zaman ilerlerken umutla umutsuzluk aynı kaldırımda yürür.
1975’te yakalandığı meme kanseri, Sevgi Soysal’ın yaşamını erken noktaladı. Ancak kısa ömrüne rağmen ardında bıraktığı eserler, yalnızca bir dönemi anlatmaz; hâlâ bugünü sorgular. Onun edebiyatı, sessiz kalmanın mümkün olmadığı zamanlarda yazının bir direnme biçimi olabileceğini gösterir.
