Şirket açıklamasında, klima sıcaklığının çok düşük seviyelere ayarlanmasının ortamı daha hızlı soğutmadığı, aksine cihazın daha uzun süre yüksek güçte çalışmasına neden olarak enerji tüketimini artırdığı belirtildi. Ayrıca klimanın sık sık açılıp kapatılmasının da verimliliği olumsuz etkilediği kaydedildi.

Uzmanlara göre yaz aylarında iç ortam sıcaklığının yalnızca 1 derece daha yüksek ayarlanması, iklim koşullarına bağlı olarak yüzde 5 ila 10 arasında enerji tasarrufu sağlayabiliyor. Örneğin 24 derece yerine 25 derece tercih edilmesi önemli bir fark oluşturuyor.

Klima sistemlerinde kullanılan filtre teknolojileri iç mekan hava kalitesinin korunmasında önemli rol oynuyor. Toz filtreleri polen ve kaba partikülleri tutarak hava kalitesini desteklerken aktif karbon filtreleri de kötü kokuların giderilmesine katkı sağlıyor.

Enerji verimliliğini artırmak için güneş alan camlarda perde veya panjur kullanılması önerilirken, cihazların düzenli olarak bakımdan geçirilmesi de hem cihaz performansı hem de iç ortam hava kalitesini olumlu etkiliyor.

Ayrıca kapı ve pencerelerin açık bırakılması da cihazın daha fazla enerji tüketmesine yol açarken bakım eksikliği hem cihaz ömrünü kısaltıyor hem de verimliliği düşürüyor.

Çavuşoğlu, kargo teslimi sırasında göndericilerin ürünün kıymetli olduğunu mutlaka belirtmesi gerektiğini ifade ederek, fatura, teslim fişi ve irsaliye gibi belgelerin yanında ürünün video kaydının da alınmasının ileride yaşanabilecek uyuşmazlıklarda önemli delil olacağını söyledi.

Alıcıların da dikkatli olması gerektiğini vurgulayan Çavuşoğlu, hasarlı, yırtılmış veya kırılmış paketlerin teslim alınmaması gerektiğini belirtti. Ayrıca kargo firmalarının sigortalı ve kaskolu gönderim seçenekleri sunduğunu hatırlatarak, bu hizmetlerin tercih edilmesinin olası kayıpların önüne geçebileceğini ifade etti.

Çavuşoğlu, kargo süreçlerinde en kritik unsurun “ispat” olduğunu vurgulayarak, gönderici, firma veya alıcı kaynaklı sorunların ancak doğru belge ve kayıtlarla çözülebileceğini kaydetti.

Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde yer alan düzenleme, boşanma sonrası yoksulluğa düşecek tarafın belirli şartlarla süresiz nafaka talep edebilmesine imkân tanıyor. Mahkeme, söz konusu hükmün Anayasa’ya aykırı olduğu yönündeki iddiayı değerlendirecek.

Üç farklı karar ihtimali

AYM’nin görüşmede iptal, iptal isteminin reddi veya dosyanın ertelenmesi yönünde karar verebileceği belirtiliyor. Kararın, nafaka sistemi ve boşanma davalarına etkisi nedeniyle hukuk çevrelerinde yakından takip edildiği ifade ediliyor.

Başvuruyu yapan Antalya 12. Aile Mahkemesi, somut bir dava üzerinden düzenlemenin iptali için AYM’ye başvurmuştu. Yüksek Mahkeme, başvuruyu esastan inceleyerek nihai kararını verecek.

Bölgeye gelen ziyaretçiler, gelincik tarlaları arasında gezerek bol bol fotoğraf çekti. Eşsiz manzarayı ölümsüzleştirmek isteyen doğaseverler, kırmızıya boyanan arazilerde keyifli vakit geçirdi.

Taşoluk Köyü Muhtarı İsa Ağace, yağışların ardından köy çevresindeki geniş alanlarda açan gelinciklerin güzel görüntüler oluşturduğunu belirterek, yurttaşların bölgeye yoğun ilgi gösterdiğini söyledi.

Gelinciklerin köye ayrı bir güzellik kattığını ifade eden Ağace, yurttaşların hem fotoğraf çektiğini hem de aileleriyle birlikte piknik yaparak doğanın tadını çıkardığını dile getirdi.

Ziyaretçilerden Nurten Ekici ise ortaya çıkan manzaranın görülmeye değer olduğunu belirterek, herkesin bu doğal güzelliği yerinde görmesi gerektiğini söyledi.

Sabahın erken saatlerinde bir araya gelen köylüler, traktörlerle sürülen tarlalarda çamurdan oluşturulan su dolu alanlara tohumları küreklerle serperek ekim gerçekleştiriyor. Tamamen insan gücüyle yapılan üretim, köyde asırlardır yaşatılan dayanışma kültürünün önemli bir parçası olarak öne çıkıyor.

Çeltikli Köyü Muhtarı Ömer Kırşen, pirinç ekim sezonunun başladığını belirterek köyde geleneksel üretim yöntemlerinin sürdüğünü söyledi.

Kırşen, “Sabah erken saatlerde traktörlerin tarlayı sürmesiyle çalışmalara başlıyoruz. Köylülerle birlikte imece usulü ekim yapıyoruz. Geç saatlere kadar çalışmalarımız devam ediyor. Bu pirincin nişasta oranı düşük olduğu için diyabet hastaları da rahatlıkla tüketebiliyor.” dedi.

Dedelerinden bu yana pirinç üretimi yaptıklarını ifade eden Kırşen, geleneğin kuşaktan kuşağa aktarıldığını vurguladı. Kırşen, “Bu geleneğimizi sürdüreceğiz. Yaklaşık 100 dönüm araziden 150 ila 200 ton civarında pirinç elde ediyoruz. Ürünlerimizi özel siparişlerle farklı bölgelere gönderiyoruz.” diye konuştu.

Köy sakinlerinden Faysal Kın ise üretim sürecini anlatarak, “Çamurdan yaptığımız kanallara tohumları atıyoruz. 4 ay sonra hasat yapıyoruz. Harman sonrası rüzgârda savurup kuruttuktan sonra pirinçleri öğüterek satışa sunuyoruz.” ifadelerini kullandı.

Geleneksel yöntemlerle üretilen Çeltikli köyü pirinci, hem lezzeti hem de doğal üretim süreciyle bölge halkı tarafından tercih ediliyor.

Uzun yıllar ABD’de inşaat mühendisi olarak çalışan Akyalı, Patlangıç Mahallesi Muğla Makası mevkisinde bulunan ve halihazırda eğitim kurumu olarak kullanılan 4 katlı bina ile arsasını Fethiye İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’ne devretme kararı aldı.

Bağış süreci kapsamında Fethiye Kaymakamlığı’nda düzenlenen törende, Fethiye Kaymakamlığı ve hayırsever Akyalı arasında resmi protokol imzalandı. Kaymakamlık yetkilileri, eğitime yapılan yatırımların geleceğe bırakılan en önemli miras olduğunu vurgulayarak bağışın bölge için büyük önem taşıdığını ifade etti.

“Annemin vasiyetini yerine getirdim”

Akyalı, törende yaptığı açıklamada annesine verdiği sözü yerine getirmenin mutluluğunu yaşadığını belirterek, “İnşallah buradan geleceğin bilim insanları yetişir” dedi.

Bağışlanan binanın önümüzdeki yıl Fethiye Bilim ve Sanat Merkezi olarak hizmet vermesi planlanıyor.

Kılıç, dolandırıcıların lüks otellerin fotoğraflarını ve logolarını kullanarak sahte internet siteleri oluşturduğunu belirterek, yurttaşların “inanılmaz indirim” ve “son dakika fırsatı” gibi cazip görünen reklamlara karşı temkinli davranmaları gerektiğini ifade etti.

“Kurumsal logo ve bilgileri mutlaka kontrol edin”

Uygun fiyatlı tatil tekliflerinde otelin gerçek olup olmadığının araştırılması gerektiğini vurgulayan Kılıç, şunları söyledi:

“Bahsi geçen otellerin kurumsal logo ve işaretlerinin doğruluğunu internet üzerinden mutlaka araştırın. Sadece havale veya EFT yöntemiyle ödeme talep eden, kredi kartı seçeneği sunmayan ve resmiyeti doğrulanmayan sosyal medya hesaplarından kesinlikle uzak durun.”

ETBİS ve Bakanlık kayıtlarına dikkat

Tatil rezervasyonu yapılacak işletmenin resmi kayıtlarda yer alıp almadığının kontrol edilmesinin önemine işaret eden Kılıç, seyahat acenteleri ve turizm tesislerinin Kültür ve Turizm Bakanlığı kayıtlarının sorgulanması gerektiğini belirtti.

Rezervasyon yapılacak internet sitelerinde ETBİS (Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi) kaydının bulunmasının önemli bir güven unsuru olduğunu ifade eden Kılıç, güvenilir sitelerde şirket unvanı, açık adres ve iletişim bilgilerinin yer almasının zorunlu olduğunu söyledi. Kılıç, tüketicilerin sosyal medya üzerinden kayıt dışı satış yapan hesaplar yerine, acentelerin resmi internet sitelerini tercih etmeleri gerektiğini kaydetti.

“Belge almadan ödeme yapmayın”

Paket tur ve konaklama hizmetlerinde tüketicilere bilgilendirme formu veya broşür verilmesinin yasal zorunluluk olduğunu hatırlatan Kılıç, yurttaşların gerekli belgeleri almadan ödeme yapmamaları gerektiğini vurguladı.

“30 gün önceden iptal eden ücretini geri alabilir”

Tüketicilerin tatil planlarında değişiklik yapma hakkına sahip olduğunu belirten Kılıç, paket turun başlamasından en az 30 gün önce yazılı olarak iptal bildiriminde bulunulması halinde, vergi ve yasal kesintiler dışında ödenen ücretin tamamının geri alınabileceğini söyledi. “Cayma hakkı tüketicinin en büyük kalkanıdır” diyen Kılıç, bu hakkın tüketiciler tarafından bilinmesi gerektiğini ifade etti.

Hak arama yolları açık

Eksik ya da ayıplı hizmet alan, vaat edilen hizmeti alamayan veya ücret iadesi yapılmayan tüketicilerin yasal haklarını kullanmaktan çekinmemesi gerektiğini belirten Kılıç, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında hakem heyetleri ve tüketici mahkemelerinin görev yaptığını hatırlattı.

Kılıç, 186 bin liranın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetlerine başvurulabileceğini, başvuruların e-Devlet üzerinden ücretsiz şekilde yapılabildiğini söyledi.

186 bin liranın üzerindeki uyuşmazlıklarda ise tüketici mahkemelerine gidilmeden önce zorunlu olarak tüketici arabulucusuna başvurulması gerektiğini belirten Kılıç, aksi halde davaların usulden reddedileceğini ifade etti.

Belgeleri saklayın uyarısı

Paket tur sözleşmeleri, ödeme dekontları, faturalar ve tanıtım broşürlerinin olası uyuşmazlıklarda önemli delil niteliği taşıdığını vurgulayan Kılıç, tüketicilere tüm belgeleri saklamaları çağrısında bulundu.

19 Mayıs 1935’te İngiltere’nin Dorset bölgesinde motosikletiyle seyir halindeyken kaza yapan Lawrence, başından ağır yaralandı. Kafatasında ciddi hasar oluşan Lawrence, altı gün komada kaldıktan sonra yaşamını yitirdi. Olayın ardından bazı çevrelerde kazanın koşullarına ilişkin çeşitli iddialar ortaya atılsa da resmi kayıtlarda ölüm nedeni kafa travması olarak yer aldı.

Lawrence’ın ölümü, dönemin öncü beyin cerrahlarından Sir Hugh Cairns’i harekete geçirdi. Cairns, motosiklet ve bisiklet kazalarında meydana gelen kafa yaralanmalarını inceleyerek kask kullanımının hayati önem taşıdığını ortaya koyan araştırmalar yürüttü.

1941 yılında yayımladığı bilimsel çalışmasında, kask kullanan sürücülerin ölümcül kafa travmalarından büyük ölçüde korunduğunu gösteren Cairns, bu alandaki farkındalığın artmasını sağladı. Aynı yıl İngiliz ordusunda görev yapan motosiklet sürücülerine kask dağıtılması kararlaştırıldı.

Bugün milyonlarca insanın hayatını koruyan motosiklet kasklarının yaygınlaşmasında, Birinci Dünya Savaşı’nın en tartışmalı isimlerinden biri olan Lawrence’ın trajik ölümü önemli bir dönüm noktası olarak kabul ediliyor.

Takip eden yıllarda yapılan araştırmalar da kask kullanımının ölüm ve ağır yaralanma riskini önemli ölçüde azalttığını ortaya koydu. İngiltere’de motosiklet sürücüleri için kask kullanımı 1973 yılında yasal zorunluluk haline getirildi.

Bugün milyonlarca insanın hayatını koruyan motosiklet kasklarının yaygınlaşmasında, Birinci Dünya Savaşı’nın en tartışmalı isimlerinden biri olan Lawrence’ın trajik ölümü önemli bir dönüm noktası olarak kabul ediliyor.

Türkiye Seyahat Acentaları Birliği tarafından yapılan açıklamada, randevu sisteminde yaşanan sıkıntıların giderek arttığı ve bazı randevuların bot yazılımları aracılığıyla toplandığı iddia edildi.

Açıklamada, bu randevuların daha sonra farklı platformlarda 300 ila 500 euro arasında değişen fiyatlarla satıldığı, acil durumlarda ise fiyatların 1000 euroya kadar yükseldiği öne sürüldü.

Avrupa Komisyonu’nun 2025 Schengen vize istatistiklerine göre toplam başvuru sayısı 11 milyon 934 bin 106 olarak kaydedilirken, ret oranının yüzde 14,8 olduğu bildirildi. Türkiye’nin ise Çin’in ardından en fazla başvuru yapan ikinci ülke olduğu aktarıldı.

TÜRSAB Başkanı Firuz Bağlıkaya, özellikle İtalya ve Fransa gibi yoğun talep gören ülkelerde başvuru sayılarında düşüş yaşandığını belirterek, bunun nedeninin randevu erişimindeki zorluklar olduğunu ifade etti.

Bağlıkaya ayrıca, randevuların sistemde sınırlı sayıda ve düzensiz zamanlarda açıldığını, bu durumun da otomatik yazılımlar tarafından suistimal edildiğini savundu.

Sektör temsilcileri, yaşanan sorunun hem yurttaşları hem de seyahat acentelerini olumsuz etkilediğini belirterek, randevu sisteminde düzenleme çağrısında bulundu.

Uzmanlara göre telefonofobi, tek başına klinik bir hastalık olmaktan ziyade genellikle sosyal kaygı bozukluğu ile ilişkili bir durum olarak görülüyor. Kişiler, telefonla konuşurken yanlış bir şey söyleme korkusu, değerlendirilme endişesi veya kontrolü kaybetme hissi yaşayabiliyor.

Bu durumun belirtileri arasında telefon çaldığında yoğun stres hissetme, arama yapmayı sürekli erteleme, konuşma sırasında donma, kalp çarpıntısı ve sesli iletişim yerine mesajlaşmayı tercih etme gibi davranışlar yer alıyor. Günlük yaşamda özellikle iş, eğitim ve resmi iletişim süreçlerinde zorlayıcı olabiliyor.

Telefonofobinin nedenleri arasında sosyal kaygı, özgüven eksikliği, geçmişte yaşanan olumsuz telefon deneyimleri ve dijital iletişime aşırı alışma gibi faktörler gösteriliyor. Uzmanlar, sürekli yazılı iletişim kullanımının bazı kişilerde sözlü iletişim becerilerini zayıflatabileceğine dikkat çekiyor.

Tedavi ve baş etme yöntemleri arasında bilişsel davranışçı terapi, kademeli maruz bırakma teknikleri, nefes egzersizleri ve önceden konuşma planı hazırlama gibi yöntemler yer alıyor. Uzmanlar, telefonla iletişimden kaçınmanın uzun vadede kaygıyı artırabileceğini belirterek, şikâyetlerin günlük yaşamı etkilemesi durumunda profesyonel destek alınmasını öneriyor.

Tapu Kanunu ve Bazı Kanunlarda ve 375 sayılı KHK'de Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca hazırlanan düzenlemenin bazı hükümleri 22 Mayıs itibarıyla uygulanmaya başlarken, zemin ve temel etüt kuruluşlarına ilişkin bölümün 31 Aralık 2026’da yürürlüğe gireceği bildirildi.

“Sistemsel bir boşluk kapatılıyor”

Gayrimenkul Hukuku Derneği Başkanı Ali Güvenç Kiraz, önceki sistemde yöneticilerin herhangi bir üst sınır olmadan işletme bütçesi hazırlayabildiğini ve bunun kiracıları yüksek aidatlara mahkûm ettiğini belirtti. Kiraz, genel kurul süreçlerine düşük katılım nedeniyle yönetimlerin denetim dışı kaldığını ifade etti.

Yeni düzenlemeyle birlikte işletme bütçelerinin yalnızca üç ay geçerli olacağı, artışların ise yeniden değerleme oranını aşamayacağı ve bu süre içinde genel kurul yapılmasının zorunlu hale geldiği bildirildi.

Yönetici yetkileri sınırlandırıldı

Gayrimenkul Hukuku Enstitüsü Başkanı Ali Yüksel, önceki uygulamada yöneticilerin kat malikleri kararı olmadan avans toplayabildiğini ve bu durumun denetim zayıflığı yarattığını söyledi.

Yeni düzenleme ile yöneticilerin tek taraflı avans toplama yetkisinin kaldırıldığı, işletme planının kat malikleri onayına bağlandığı ve geçici bütçe sisteminin en fazla üç ayla sınırlandığı belirtildi.

Sektör “kurumsallaşma” vurgusu yapıyor

Türkiye Kentsel Tesis Yönetim Derneği Başkanı Suat Sandalcı, düzenlemenin site yönetimlerinde kurumsallaşmanın başlangıcı olduğunu ifade ederek, kontrolsüz aidat artışlarının önüne geçilmesinin yurttaşları koruyacağını söyledi.

Sandalcı ayrıca, yönetim planı değişikliklerinde karar alma süreçlerinin kolaylaştırıldığını ve sektörün ilerleyen dönemde lisanslı ve denetimli bir yapıya evrileceğini belirtti.

Hukuki etkiler ve beklentiler

Gayrimenkul hukukçusu Avukat Çiğdem Kezer, düzenlemenin malik iradesini güçlendirdiğini, aidatların daha denetlenebilir hale geldiğini ve yönetim süreçlerinde şeffaflık sağlandığını ifade etti.

Kezer, kısa vadede iptal davaları ve olağanüstü genel kurul taleplerinde artış yaşanabileceğini ancak uzun vadede uyuşmazlıkların azalmasının beklendiğini dile getirdi.

Verilere göre en fazla doğum temmuz ayında gerçekleşti. Bu ayda 84 bin 235 bebek dünyaya gelirken, ağustos ve eylül ayları da yüksek doğum oranlarıyla dikkat çekti. En az doğum ise şubat ayında görüldü.

Burçlara göre değerlendirmede ise doğumların büyük bölümünün Yengeç burcuna (21 Haziran - 22 Temmuz) denk geldiği görüldü. Temmuz ayındaki yoğun doğumlar nedeniyle Yengeç burcu açık ara ilk sırada yer aldı.

Burç dağılımında Yengeç’i sırasıyla Aslan (23 Temmuz - 22 Ağustos) ve Başak (23 Ağustos - 22 Eylül) takip etti. Yaz aylarındaki doğum yoğunluğu bu iki burcun da üst sıralarda yer almasını sağladı.

Listenin devamında Oğlak (22 Aralık - 19 Ocak) orta sıralarda yer alırken, Kova (20 Ocak - 18 Şubat) ve Balık (19 Şubat - 20 Mart) burçlarının doğum oranlarının daha düşük olduğu kaydedildi.

Sosyal yardımların sadece maddi ihtiyaçları karşılamaya odaklanmasının bireyin yaşamındaki sorunları tamamen çözmediğini ifade eden Ağartmış, yardım alan kişilerin aidiyet, değer görme ve sosyal ilişki kurma gibi temel ihtiyaçlarının da bulunduğunu dile getirdi.

Ağartmış, toplumda sosyal yardım denildiğinde ilk olarak ekonomik ihtiyaçların akla geldiğini belirterek, “Bir bireyin karnını doyurmak, barınma ihtiyacını karşılamak gibi temel meseleleri düşünüyoruz. Bunlar çözüldüğünde sanki bütün sorun çözülecekmiş gibi bir yaklaşım ortaya çıkıyor. Ama mesele bu kadar basit değil” dedi.

“Bireyin devasa bir ihtiyaç alanı var”

Sadece ekonomik desteğin yeterli olmadığını vurgulayan Ağartmış, bireyin sağlıklı sosyal çevreye, güvenli ilişkilere ve toplum içinde değer görmeye ihtiyaç duyduğunu söyledi.

Bazı yardım anlayışlarının yalnızca maddi destek kısmına odaklandığını belirten Ağartmış, bunun bireyin yaşadığı döngüyü kırmakta yetersiz kaldığını ifade etti. Yardım alan bireyin sosyal çevresinden dışlanmış hissedebileceğini kaydeden Ağartmış, bu alanlara dokunulmadığında gerçek dönüşümün sağlanamayacağını dile getirdi.

“Öğrenilmiş çaresizlik oluşabiliyor”

Sürekli yardıma bağımlı hale gelmenin bireyde çaresizlik hissini artırabileceğini söyleyen Ağartmış, “Bir insanın kendi hayatını kontrol edebildiğini hissetmesi çok temel bir ihtiyaç. Sürekli dışarıdan desteğe ihtiyaç duyduğunu düşünmek zamanla öğrenilmiş çaresizlik duygusunu besliyor” ifadelerini kullandı.

Yardım ilişkisinin “veren” ve “alan” şeklinde kurulmasının da yanlış sonuçlar doğurabileceğini belirten Ağartmış, yardımın bireyin hayatında gerçek dönüşüm sağlamayı hedeflemesi gerektiğini söyledi.

“Yardımın amacı hayatı dönüştürmek olmalı”

İslam medeniyetindeki zekat anlayışına da değinen Ağartmış, geçmişte yardımların bireyin yaşamını dönüştürmeye yönelik olduğunu ifade etti.

Bugünün dünyasında da benzer bir sistemin gerekli olduğunu savunan Ağartmış, “Zekat dediğimiz olgu aslında insanın hayatını dönüştürecek bir katkıdır. Sadece küçük küçük dağıtılan bir yardım değil, insanı bulunduğu yerden başka bir noktaya taşıma amacı vardır” dedi.

Yoksulluk döngüsünün yalnızca bireysel nedenlerle açıklanamayacağını kaydeden Ağartmış, ekonomik politikalar, işsizlik, güvencesizlik ve sosyal ilişkilerin zayıflamasının da bu süreci etkilediğini belirtti.

Doğurganlık hızında uzun vadeli düşüş

Açıklanan verilere göre toplam doğurganlık hızı 2001 yılında 2,38 çocuk seviyesindeyken, 2014 yılından itibaren kesintisiz bir düşüş eğilimine girdi. 2025 yılı itibarıyla bu oran 1,42’ye gerileyerek son yılların en düşük seviyelerinden birine indi.

Bu tablo, Türkiye’de doğurganlığın son 9 yıldır nüfusun kendini yenileme eşiğinin altında seyrettiğini gösterdi.

Doğum sayısı 895 bini aştı

2025 yılında Türkiye genelinde canlı doğan bebek sayısı 895 bin 374 olarak kaydedildi. Bebeklerin yüzde 51,4’ü erkek, yüzde 48,6’sı kız bebeklerden oluştu.

İl bazında doğurganlık farkı büyüyor

Doğurganlık hızının iller arasındaki farklılığı dikkat çekti. 2025 yılında en yüksek doğurganlık hızı 3,15 çocuk ile Şanlıurfa’da ölçüldü. Şanlıurfa’yı 2,53 ile Şırnak, 2,23 ile Mardin izledi.

En düşük doğurganlık hızının görüldüğü il ise 1,09 çocuk ile Bartın oldu. Bartın’ı 1,1 ile İzmir, 1,11 ile Eskişehir, Ankara ve Zonguldak takip etti.

2017 yılında 57 ilde doğurganlık hızı 2,1’in altındayken, 2025 yılında bu sayı 76 ile büyük bir artış gösterdi. Aynı dönemde doğurganlık hızı 1,5’in altına düşen il sayısı da 4’ten 59’a yükseldi. 3 çocuk ve üzeri doğurganlık hızına sahip tek il ise Şanlıurfa olarak kaldı.

Avrupa karşılaştırması

Verilere göre Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde doğurganlık hızının ortalaması 2024 yılında 1,34 olarak kaydedildi. Türkiye’nin 1,42 olan oranı, AB ortalamasının bir miktar üzerinde yer aldı.

AB ülkeleri arasında en yüksek doğurganlık 1,72 ile Bulgaristan’da, en düşük ise 1,01 ile Malta’da görüldü. Türkiye, AB ülkeleri arasında 11. sırada yer aldı.

Eğitim seviyesi ve doğurganlık ilişkisi

Doğurganlık hızının eğitim düzeyi arttıkça azaldığı dikkat çekti. 2025 yılında ilkokul mezunu annelerde doğurganlık hızı 2,51 çocuk olarak hesaplanırken, yükseköğretim mezunlarında bu oran 1,24’e kadar geriledi.

Kentleşme etkisi belirginleşiyor

MAKS tabanlı yeni sınıflamaya göre doğurganlık oranları kentleşme düzeyine göre farklılık gösterdi. Kırsal bölgelerde doğurganlık 1,75 çocuk olarak hesaplanırken, orta yoğun kentlerde 1,53, yoğun kentlerde ise 1,33 seviyesine indi.

Bu veriler, kentleşme arttıkça doğurganlığın belirgin şekilde düştüğünü ortaya koydu.

Doğum yaşı yükseliyor

2025 yılında doğum yapan annelerin ortalama yaşı 29,4 olarak kaydedildi. Bu oran 2001 yılında 26,7 idi. İlk doğumunu yapan annelerin ortalama yaşı ise 27,5’e yükseldi.

İlk doğum yaşı en yüksek iller arasında Artvin (29), İstanbul ve Tunceli (28,9), Rize, Trabzon ve İzmir (28,7) yer aldı. En düşük ilk doğum yaşı ise 24,4 ile Şanlıurfa’da görüldü.

Öte yandan 2025 yılında doğumların yüzde 3,3’ü çoğul doğum olarak gerçekleşti. Bu doğumların büyük kısmını ikiz gebelikler oluşturdu.

Doğum sıralamasına bakıldığında ilk doğumların oranı yüzde 42,8’e yükselirken, ikinci doğumlar yüzde 30,5, üçüncü doğumlar yüzde 15,5, dördüncü ve üzeri doğumlar ise yüzde 10,8 olarak kaydedildi. Verilere göre annelerin doğumlar arasındaki ortalama süresi ise 4,8 yıl olarak hesaplandı.

Uzmanlar teflon yüzeylerin 260-300 derece üzerindeki sıcaklıklarda zarar görmeye başladığını belirtirken, bu durumda üretiminde kullanılan bazı kimyasalların açığa çıkabileceğini ifade ediyor.

Medipol Bahçelievler Üniversite Hastanesi Tıbbi Onkoloji Uzmanı Doç. Dr. Melih Şimşek’ten, günlük hayatta sıkça kullanılan teflon tavalarla ilgili önemli bir uyarı geldi.

Doç. Dr. Melih Şimşek, özellikle yanlış kullanım ve yüksek ısıya maruz kalma durumunda teflon kaplamanın yapısının bozulabileceğini ve bunun sağlık açısından risk oluşturabileceğini ifade etti.

Şimşek, teflonun doğrudan kansere yol açtığına dair kesin bir bilimsel veri bulunmadığını ancak kullanım hatalarının riski artırabileceğini vurguladı.

Doç. Dr. Şimşek, özellikle metal mutfak gereçlerinin teflon yüzeylerde çizilmelere neden olduğunu belirterek, silikon veya ahşap ürünlerin tercih edilmesi gerektiğini söyledi. Ayrıca yüksek ısı gerektiren yemeklerde döküm tavaların daha güvenli bir seçenek olduğunu ifade etti.

Teflon kullanımında başlıca riskin yüksek ısı olduğunu kaydeden Şimşek, "Teflon tavaları düşük ve orta sıcaklıklarda kullanmak, çizilmesini önlemek ve uzun süre yüksek ısıya maruz bırakmamak gerekir." açıklamasını yaptı.

Tüketici Hakları Derneği Genel Başkanı Ergün Kılıç, dijital abonelik sistemlerinde giderek yaygınlaşan “zombi abonelik” riskine dikkat çekti.

Film, müzik, oyun, bulut depolama ve eğitim gibi hizmetlerde sunulan düşük ücretli ya da ücretsiz deneme kampanyalarının tüketiciler açısından cazip göründüğünü belirten Kılıç, bu sistemlerin çoğu zaman otomatik yenileme ile çalıştığını ve kullanıcıların farkında olmadan uzun süre ödeme yapabildiğini ifade etti.

Kılıç, birçok kullanıcının ihtiyaç duyup üye olduğu ancak daha sonra unuttuğu abonelikler nedeniyle aylar hatta yıllar boyunca ödeme yapabildiğini, bu durumun ise kredi kartı ekstreleri incelendiğinde ortaya çıktığını söyledi.

Özellikle ücretsiz deneme süreçlerinde kart bilgilerinin alınmasının ardından açık bir bilgilendirme yapılmadan ücretli üyeliğe geçiş yapılmasının önemli bir sorun olduğunu belirten Kılıç, tüketicilerin yeterince bilgilendirilmeden onay vermesinin sağlıklı bir irade beyanı sayılmayacağını vurguladı.

Üyelik iptallerinin çoğu zaman zorlaştırıldığına da dikkat çeken Kılıç, karmaşık menüler ve yönlendirmelerin tüketiciyi caydırıcı bir etki oluşturduğunu, bu tür uygulamaların “karanlık arayüz” olarak değerlendirildiğini ifade etti.

Kılıç, küçük tutarlı gibi görünen aboneliklerin birden fazla platformda biriktiğinde ciddi bütçe kayıplarına yol açabileceğini belirterek, tüketicilerin kredi kartı ekstrelerini düzenli kontrol etmesi, kullanılmayan abonelikleri iptal etmesi ve sanal kart gibi yöntemlerle ödeme güvenliğini artırması gerektiğini söyledi.

Uzmanlara göre uyku kalitesi yalnızca stres, çalışma düzeni ya da çevresel faktörlerle değil, gün içinde ve özellikle akşam saatlerinde tercih edilen gıdalarla da yakından ilişkili. Doğru besin seçimi, vücudun uykuya hazırlık sürecini destekleyerek daha hızlı uykuya dalmayı ve daha kesintisiz bir geceyi mümkün kılabiliyor.

Uykuya hazırlayan besinler öne çıkıyor

Uyku sürecinde önemli rol oynayan en temel bileşenlerden biri triptofan olarak bilinen amino asit. Sadece besinlerle alınabilen bu madde, vücutta serotonin ve melatonin üretimini destekleyerek uyku düzeninin oluşmasına katkı sağlıyor. Kümes hayvanları, yumurta, süt ve süt ürünleri gibi gıdaların yanı sıra yulaf ve tam tahıllar da triptofan içeren besinler arasında yer alıyor.

Bazı araştırmalar, triptofan içeren gıdaların karbonhidratlarla birlikte tüketilmesinin bu maddenin emilimini artırabileceğini ortaya koyuyor. Bu nedenle süt ve yoğurtla birlikte tahıl ürünlerinin tüketilmesi ya da muz ve fıstık ezmesi gibi hafif kombinasyonların tercih edilmesi uykuya geçişi destekleyebiliyor.

Son dönemde dikkat çeken bir diğer bulgu ise kivi tüketimiyle ilgili. Yatmadan yaklaşık bir saat önce iki kivi yemenin uyku kalitesini artırabileceğine dair çalışmalar bulunuyor. Kivinin içerdiği serotonin, C vitamini, folat ve antioksidanların bu etkiye katkı sunduğu belirtiliyor.

Bitki çayları ve içecekler de etkili olabilir

Uykuya yardımcı olduğu düşünülen içecekler arasında papatya, kediotu ve çarkıfelek içeren bitki çayları öne çıkıyor. Papatyanın sinir sistemini yatıştırıcı etkisi olduğu, bazı çalışmaların ise uyku kalitesinde iyileşme gösterebildiği ifade ediliyor. Kediotu ve çarkıfelek üzerine yapılan araştırmalar ise daha karışık sonuçlar verirken, stres ve kaygıyı azaltıcı etkileri nedeniyle bazı bireylerde fayda sağlayabildiği belirtiliyor.

Vişne suyu da uyku kalitesiyle ilişkilendirilen içecekler arasında yer alıyor. İçeriğinde doğal melatonin ve antioksidanlar bulunması nedeniyle uykuya geçişi kolaylaştırabileceğine dair çalışmalar mevcut. Bununla birlikte uzmanlar, bu etkilerin kişiden kişiye değişebileceğini ve bilimsel çalışmaların çoğunun sınırlı örneklemle yapıldığını hatırlatıyor.

Kafein, alkol ve ağır besinlere dikkat

Uzmanların ortak uyarılarından biri ise uyku öncesi tüketimden kaçınılması gereken gıdalar. Kafein, uykuya dalmayı geciktirirken etkisi saatlerce sürebiliyor. Bu nedenle özellikle akşam saatlerinden sonra kahve ve kafeinli içeceklerin bırakılması öneriliyor.

Alkol ise uykuya geçişi kolaylaştırsa da uyku döngüsünü bozarak REM uykusunu azaltabiliyor. Şekerli gıdalar ve içecekler de ani enerji artışına neden olarak gece uyanmalarını artırabiliyor. Baharatlı ve ağır yemeklerin ise sindirim sistemini zorlayarak uyku kalitesini düşürdüğü ifade ediliyor.

Yeme saatleri de uyku üzerinde etkili

Uzmanlara göre yalnızca ne yendiği değil, ne zaman yendiği de uyku düzeni açısından büyük önem taşıyor. Yatmadan en az 2–3 saat önce yemek yeme alışkanlığının sonlandırılması önerilirken, gün içinde 12 saatlik bir beslenme aralığının biyolojik ritmi destekleyebileceği belirtiliyor.

Ayrıca geç saatlerde yemek yeme alışkanlığının, özellikle “gece kuşu” olarak tanımlanan bireylerde uyku düzenini daha da geciktirebileceği ifade ediliyor.

Roche Diagnostik Türkiye, Avrasya Kalp Yetersizliği Derneği ve AstraZeneca Türkiye, kalp yetersizliğine ilişkin güncel küresel ve ulusal sağlık verilerini paylaşarak hastalığın giderek büyüyen bir halk sağlığı sorunu haline geldiğini vurguladı.

Türkiye’de 2016-2022 yılları arasında 2,7 milyondan fazla kişiye kalp yetersizliği tanısı konulduğu belirtilirken, hastalığın toplum üzerindeki yükünün her geçen yıl arttığı ifade edildi.

Kalp yetersizliğinin nefes darlığı, bacaklarda şişlik, halsizlik ve hızlı kilo artışı gibi belirtilerle ortaya çıktığı, erken tanı ve düzenli tedavi uyumunun yaşam kalitesinde belirleyici olduğu kaydedildi.

“Erken tanı ve farkındalık hayati önem taşıyor”

Uzmanlar, Türkiye’de kalp yetersizliğinin giderek daha erken yaşlarda görülmesinin, farkındalık çalışmalarının ve erken tanı programlarının önemini daha da artırdığını belirtiyor.

Avrasya Kalp Yetersizliği Derneği Başkanı Prof. Dr. Ahmet Temizhan, kalp yetersizliğinin, yalnızca kalbi değil, hastanın günlük yaşamını, hareket kapasitesini, psikolojisini ve sosyal hayatını da etkileyen ciddi ve kronik bir hastalık olduğunu söyledi.

Nefes darlığı, çabuk yorulma, bacaklarda şişlik ve günlük aktivitelerde belirgin kısıtlanma gibi belirtilerin çoğu zaman yaşlanmanın doğal bir sonucu sanılabildiğini ancak bu belirtilerin kalp yetersizliğinin habercisi olabileceğine dikkati çeken Temizhan şunları kaydetti:

“Hastalığın erken dönemde tanınması, hastaların kardiyoloji uzmanına zamanında yönlendirilmesi, kılavuzlara uygun tedaviye başlanması ve düzenli takip, hastane yatışlarını azaltmada ve yaşam kalitesini artırmada büyük önem taşıyor. Kalp yetersizliğiyle mücadelede en önemli konulardan biri, hastaların belirtileri ciddiye alması ve tedavilerini hekimleriyle birlikte sürdürülebilir şekilde yönetmesidir. Bu nedenle toplumda farkındalığın artırılması, hastaların doğru bilgiye ulaşması ve hekim-hasta iletişiminin güçlenmesi, kalp yetersizliği yönetiminde başarıyı doğrudan etkiliyor.”

AstraZeneca Türkiye Ülke Başkanı Dr. Münevver Gönenç de bilimin sınırlarını zorlayarak yaptıkları yenilikler ile kronik hastalıklarla yaşayan bireylerin daha sağlıklı bir yaşama ulaşmasına katkı sunmayı sorumluluklarının önemli bir parçası olarak gördüklerini belirtti.

Hastaların erken tanıya, doğru bilgiye ve tedaviye erişimini desteklemek için sağlık profesyonelleri, uzmanlık dernekleri, kamu kurumları ve sağlık ekosisteminin tüm paydaşlarıyla işbirliği içinde çalışmayı önemsediklerini aktaran Gönenç, kalp yetersizliğiyle mücadelede de başarıyı yalnızca tedavi seçenekleriyle sınırlamanın yanlış olacağını, toplumun bilinçlenmesi, risk altındaki bireylerin erken dönemde tespit edilmesi, hekim-hasta iletişiminin güçlenmesi ve sağlık sisteminin tüm basamaklarında koordineli bir yaklaşımın benimsenmesinin gerekli olduğunun vurguladı.

Roche Diagnostik Türkiye Genel Müdürü Nazli Sahafi ise kalp yetersizliği gibi kronik hastalıklarda erken tanı ve doğru hastalık yönetiminin, hastalığın seyrini değiştirebilecek en kritik unsurlar arasında yer aldığını belirtti.

Tanı süreçlerinin güçlendirilmesi, veriye dayalı karar mekanizmalarının yaygınlaştırılması ve sağlık sisteminin tüm basamaklarında entegre bir yaklaşımın benimsenmesinin hem klinik sonuçların iyileştirilmesi hem de sağlık sistemlerinin sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşıdığını kaydeden Sahafi, şöyle devam eti:

“Erken tanıyı mümkün kılan yaklaşımlar, hastalığın ilerlemesini yavaşlatmanın yanı sıra hastaneye yatışların azaltılmasına ve yaşam kalitesinin artırılmasına da katkı sunuyor. Roche Diagnostik Türkiye olarak bilimin ve teknolojinin gücünden yararlanarak güvenilir ve yenilikçi tanı çözümleri geliştirmeye, kurduğumuz güçlü iş birlikleriyle hasta yolculuğunun her aşamasında değer yaratmaya devam ediyoruz. Amacımız, sağlık sistemlerinin daha proaktif ve bütüncül bir yapıya kavuşmasına katkı sağlayarak, daha fazla hastanın yüksek kaliteli ve güvenilir tanıya zamanında ulaşabilmesini desteklemek.”

İlçeye yaklaşık 15 kilometre uzaklıktaki 2 bin 368 rakımlı Handere Geçidi’nde karların arasından çıkan çiğdem çiçekleri dikkat çekerken, yağışların etkisiyle canlanan dere kenarları sarı çiçeklerle kaplandı.

Öte yandan Hamamlı Düzü’ndeki sulak alanlar da göçmen kuşlara ev sahipliği yapmaya başladı. Bölgeye gelen kuşlar, baharın gelişiyle birlikte sulak alanlarda beslenirken, ortaya kartpostallık görüntüler çıktı.

Doğa fotoğrafçısı Turhan Kocaş, uzun süren kış mevsiminin ardından baharın kendisini hissettirdiğini belirterek, yağışlarla birlikte doğanın yeniden canlandığını söyledi.

Sarıkamış’ın her mevsim farklı güzellik sunduğunu ifade eden Kocaş, çevrenin sarı, mavi ve kırmızı çiçeklerle renklendiğini, göçmen kuşların da bölgeye hareketlilik kattığını dile getirdi.

Genellikle motokuryeler aracılığıyla gerçekleştirilen hızlı teslimat modeli, özellikle yemek, market ve süpermarket alışverişlerinde yoğun şekilde tercih edildi. Rapora göre hızlı ticaretin toplam e-ticaret hacmi içindeki payı da yüzde 8,5’e çıktı.

En çok hamburger sipariş edildi

Yemek sektörü, hızlı ticaret hacminin yüzde 69,5’ini oluştururken, tüketicilerin en fazla sipariş verdiği ürün hamburger oldu. Geçen yıl hamburger siparişlerinin toplam hacmi 26,74 milyar liraya ulaştı.

Hamburgeri 17,03 milyar lirayla pizza, 12,56 milyar lirayla tavuk döner ve 6,67 milyar lirayla lahmacun takip etti. Izgara köfte, çiğ köfte, tost ve sandviç de en çok tercih edilen hızlı teslimat ürünleri arasında yer aldı.

Atıştırmalık ürünlere yoğun talep

Gıda ve süpermarket kategorisinde ise tüketiciler en fazla çikolata, gofret ve bisküvi siparişi verdi. Bu ürün grubunun işlem hacmi 4,64 milyar lirayı buldu.

Temizlik ve ev bakım ürünleri, tavuk ürünleri, işlenmiş et, süt ve pet şişe su da hızlı ticarette yoğun talep gören diğer ürünler arasında sıralandı.

Hızlı ticaretin merkezi İstanbul oldu

Rapora göre hızlı ticaretin en yoğun gerçekleştiği şehir İstanbul oldu. İstanbul, toplam işlem hacminin yüzde 55,4’ünü oluştururken, Ankara ve İzmir de listenin üst sıralarında yer aldı. Bursa, Antalya ve Kocaeli de hızlı ticaret hacminde öne çıkan şehirler arasında gösterildi.