Van’ın binlerce yıllık tarihi, eşsiz doğası ve kültürel mirası; ulaşım kısıtlılıkları, yanlış altyapı yatırımları ve hatalı pazarlama stratejileri nedeniyle bir türlü ekonomik kazanıma dönüşemiyor. Kente hava yolu ulaşımındaki darboğazlar ve yanlış yer seçimi nedeniyle işlevsiz kalan kış turizmi tesisleri kentin turizm çeşitliliğini baltalarken, turizm akışının büyük ölçüde İran pazarına endeksli olması ekonomik sürdürülebilirliği kırılgan bir yapıya hapsediyor. Mevcut potansiyelin doğru yönetilememesi ve tanıtım eksiklikleri, bölgenin geniş bir turizm ekonomisi oluşturmasının önündeki temel engeller olarak öne çıkıyor.
Kentin turizm geleceğine ilişkin yapısal sorunları ve çözüm yollarını değerlendiren Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Faruk Alaeddinoğlu, uçuş yetersizliğinin Van’ı erişilebilir bir destinasyon olmaktan uzaklaştırdığına dikkat çekti. Yanlış pazarlama yöntemlerinin terk edilerek ürün odaklı bir tanıtım modeline geçilmesi gerektiğini ifade eden Alaeddinoğlu; İran pazarına olan aşırı bağımlılığın ekonomik risklerini hatırlatarak, yerel aktörlerin planlama süreçlerine dahil edilmediği bir sistemde Van’ın küresel bir marka haline gelmesinin mümkün olmadığını vurguladı.
"Havalimanı günlük ihtiyacı karşılamaktan uzak"
Hava yolu ulaşımının turizmin can damarı olduğunu aktaran Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Faruk Alaeddinoğlu, Van’daki uçuş yetersizliğine dikkat çekerek şunları söyledi: "Turizmin geliştiği tüm bölgeler gelişmiş bir hava yolu sistemine sahiptir. Van Ferit Melen Havalimanı, burada yaşayan insanların günlük ihtiyaçlarına dahi cevap veremezken turizme katkı sunmasını beklemek inandırıcı değildir. Türkiye’nin birçok kentine doğrudan uçuş olmadığı gibi metropol kentlere bile uçak sayısı sınırlıdır. Uluslararası uçuşlar ise yok denecek kadar azdır. Bu durum, Van’da turizmin gelişmesi önünde büyük bir engeldir. Bir de buna 2025 yılında pistin kapalı olma durumunu eklerseniz, neden turist gelmediği sorusu cevap bulmuş olur."
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Faruk Alaeddinoğlu
"Yanlış yer seçimi kış turizmini engelledi"
Doğru stratejinin önemine vurgu yapan ve kış turizmindeki hatalara değinen Alaeddinoğlu, "Oysa yerel ve ulusal düzeydeki bütün paydaşlar doğru stratejiyle bu sorunu aşabilir. Çünkü Van, turizm geçmişi olan bir ilimiz. Van kış turizmine konu olabilirdi; ancak başta yer seçimi yani yanlış yere kurulan kayak tesisleri ve pistler ile hava yoluyla ulaşılabilirlik konuları, maalesef ilin kayak turizmi önündeki en önemli iki sorun olarak görünmektedir. Evet, Van yılın tamamında doğal, tarihi, kültürel ve eğlenceye yönelik ciddi bir turizm potansiyeline sahiptir. Ancak önemli olan potansiyel değil, sizin bu potansiyeli ne ölçüde harekete geçirdiğinizdir," ifadelerini kullandı.
"Turist Van’a neden gelmeli?"
Kentin değerlerinin neden ekonomik kazanca dönüşemediğini hatırlatan Alaeddinoğlu, "Her şeyden önce 'Turist Van’a neden gelmeli?' sorusu sorulmalıdır. Van Gölü’nün sunduğu fırsatlar, sulak alanlar, göçmen kuşlar, çağlayanlar, inci kefalinin göçü, volkanik ve tektonik dağlık alanlar, kanyonlar ve karst coğrafyası için mi? Yoksa zengin yerel kültürünü deneyimlemeye mi? Turistler bunlar için gelmelidir. Turizm altyapısının zayıf olması, yanlış pazarlama stratejisi, karar verme süreçlerinde yerel aktörlerin etkin olamayışı, arazi kullanım sorunları ve bu alanların doğru yönetilemeyişi gibi nedenlerle bu değerler henüz ekonomik kazanıma dönüşebilmiş değil," şeklinde konuştu.
"İran pazarına bağımlılık büyük risk"
Van turizminin tek bir pazara hapsolmasının hassas sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunan Alaeddinoğlu, "Van’ın turizmi büyük ölçüde İranlı turistlere bağlı. İran gibi her an her şeyin olabileceği bir pazara bağımlı olmak çok büyük bir risktir. Şayet bu tek pazardan kaynaklı bir sorun yaşanırsa turist akışı kesilir; bunun faturası kente ağır olur, iş yerleri kapanır ve insanlar işsiz kalır. Birçok sektör önünü göremediği için büyük ve kalıcı yatırımlar yapmaktan geri duruyor. Turizmin sektörleri olumlu etkilemesi için, önümüzdeki on yılın planlanması gerekmektedir," dedi.
"Potansiyel var ama ekonomi kazanım yok"
Van’ın doğal ve tarihi zenginliklerinin ekonomik bir değere dönüştürülemediğini belirten Alaeddinoğlu, "Van; Urartu medeniyetinin başkenti olması, Van Gölü, inci kefali göçü ve benzersiz coğrafyasıyla ciddi bir potansiyele sahip. Ancak önemli olan bu potansiyeli harekete geçirmektir. Van kış turizmine konu olabilirdi; fakat yanlış yere kurulan kayak tesisleri ve ulaşılabilirlik sorunları bu durumu engelliyor. Turist Van’a ulaşamıyor. Turizm altyapısının zayıflığı, yanlış pazarlama stratejileri ve yerel aktörlerin karar süreçlerinde etkin olamayışı diğer temel sorunlardır," şeklinde konuştu.
"Doğru strateji şart"
Pazarlama stratejilerinin sil baştan ele alınması gerektiğini söyleyen Alaeddinoğlu, "Tanıtımdan önce hedef kitlemizi ve hangi ürünleri öne çıkaracağımızı belirlemeliyiz. Her değerimizi bir sepete atıp mı pazarlayacağız, yoksa bizi özel yapan değerleri mi öne çıkaracağız? Bunun cevabını vermeden yapılan her strateji başarısız olur. Yerel ve ulusal paydaşlar doğru stratejiyle bu sorunları aşabilir; aksi takdirde Van turizmi ağır aksak devam edecektir," dedi.
