Van’ın Gürpınar ilçesinde yer alan Kırk Değirmenler bölgesi ile Başbulak kaynağından beslenen Şamran Kanalı, yalnızca su yapıları değil; Urartu döneminden bugüne uzanan bir üretim ve yaşam kültürünün izlerini taşıyan önemli bir kültürel miras olarak kabul ediliyor. Ancak bölgede suyun kesilmesi ve değirmenlerin büyük bölümünün yıkılmaya yüz tutması, tarihi dokunun yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu gösteriyor.
Kırk Değirmenler ve Şamran Kanalını Koruma ve Yaşatma Derneği Başkanı Erdem Güngör, bölgede yalnızca tek bir değirmenin faal durumda kaldığını, diğerlerinin ise kaderine terk edildiğini belirterek, “Bu yapılar birer taş yığını değil; bu toprakların emeğini, üretimini ve tarihsel hafızasını taşıyor.” dedi.
Konu, İzmir Milletvekili Mustafa Bilici tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne taşındı. Bilici, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un yazılı olarak yanıtlaması istemiyle kapsamlı bir soru önergesi verdi.
Önergede öne çıkan sorular:
Şamran Kanalı ve Kırk Değirmenler’in hangi bölümleri tescilli kültür varlığıdır? Tescil edilmeyen bölüm için bir çalışma var mı?
Bölgenin korunması amacıyla hazırlanmış bir koruma imar planı bulunmakta mıdır?
Ayakta kalan tek değirmenin restorasyonu veya ziyarete açılması yönünde Bakanlık tarafından yürütülen bir proje var mıdır?
Şamran Kanalı güzergâhının kültür rotası / yürüyüş yolu / tematik turizm hattına dönüştürülmesi için herhangi bir çalışma yürütülmekte midir?
Dernekler ve sivil girişimlerin hazırladığı belgesel, envanter veya bilimsel raporlara Bakanlık destek sağlamış mıdır?
Bölgenin UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne alınması için bir hazırlık planı bulunmakta mıdır?
Tarihsel Ve Kültürel Çağrı
Bilici, açıklamasında bölgenin yalnızca su kaynağı değil, aynı zamanda Anadolu’nun en eski tarımsal üretim alanlarından biri olduğunu vurgulayarak, “Bu miras korunmazsa bir kültür yok olacak.” ifadelerini kullandı.
