Türkiye’nin en yüksek rakımlı kara yolu geçitlerinden biri olan 3 bin rakımlı Karabet Geçidi, kış aylarının gelmesiyle birlikte Bahçesaray halkı için aşılması imkânsız bir duvara dönüşüyor. "Dokuzuncu gezegen" yakıştırmasının hakkını veren ilçe, yoğun kar yağışı ve özellikle her yıl onlarca cana mal olan çığ felaketleri nedeniyle nisan, hatta mayıs aylarına kadar ulaşıma kapanıyor. İlçeyi Van merkeze bağlayan 110 kilometrelik kısa yolun devreden çıkmasıyla, Bahçesaraylılar için aylarca sürecek olan izolasyon süreci de resmen başlamış oluyor.
Bu süreçte ilçenin dış dünyayla tek bağlantısı, Bitlis’in Hizan ilçesi üzerinden dolaşan ve "alternatif" olarak adlandırılan güzergâh kalıyor. Ancak bu yol, sadece bir ulaşım kanalı değil, aynı zamanda hem lojistik bir yük hem de hayati bir kumar anlamına geliyor. Normal şartlarda 2 saat süren Van-Bahçesaray yolu, Hizan üzerinden 6-7 saati bulabiliyor.
Karlı ve dar yolların yarattığı risk, acil bir hasta söz konusu olduğunda çaresizliği katlıyor. Yıllardır her seçim döneminde vadedilen ancak bir türlü temeli atılmayan tünel projeleri ise ilçe halkı için gerçekleşmesi beklenen bir mucize olarak kalmaya devam ediyor. Coğrafi engellerin getirdiği bu mahrumiyet, Bahçesaray’ı sadece fiziken değil, ekonomik ve sosyal anlamda da Türkiye’nin geri kalanından koparıyor.
“Kısa yol kışın aylarca açılmıyor”
İlçedeki ulaşım çilesini anlatan Muhtar Sadullah Yiçin, kış aylarının Bahçesaray için bir mahrumiyet dönemine dönüştüğünü belirterek şunları söyledi:
“Bahçesaray olarak kış aylarında çok zor çekiyoruz. Zaten bu kısa yol kış aylarında kapanıyor. Nisan, mayıs aylarına kadar açılmıyor. Yeni yoldan dolayı bu sıkıntıyı daha fazla yaşıyoruz. Yolun kapalı olduğu dönemlerde ilçeye ulaşım yalnızca Bitlis-Hizan güzergâhı üzerinden sağlanabiliyor.”
“Hizan yolu 5–6 saat sürüyor”
Alternatif yolun yarattığı çaresizliğe değinen Yiçin, özellikle sağlık hizmetlerine erişimin imkânsız hale geldiğini vurguladı:
“Hizan yolu 5-6 saat sürüyor. Gece gündüz Allah korusun, bir hasta olduğu zaman nasıl götüreceğiz Van’a? En büyük sıkıntımız bu. Kışın yol kapalıyken insan gerçekten çaresiz kalıyor.”
Göç var, ama kayıtlarda yok
Ulaşım sorununun ilçeyi insansızlaştırdığını belirten Yiçin, çarpıcı bir tablo çizdi:
“Ulaşım sorununun ilçedeki göçü hızlandırıyor. Bu resmi istatistiklere de yansımıyor. Bahçesaray’ın geneli şu an göç etmiş durumda. İkametgâhları burada ama kendileri dışarıda. İstanbul’da, Van’da, başka şehirlerde yaşıyorlar. Listede 200 kişi vardı. Köyde sadece 10 kişi vardı. Yüzde 90’ı dışarıdaydı. Nüfusta burada görünüyorlar ama fiilen burada değiller.”
“Dört gündür köyün yolu kapalı”
Karla mücadelenin yetersiz kaldığını ifade eden Muhtar Yiçin, teknik imkanların kısıtlılığından dert yandı:
“Karla mücadele çalışmaları yetersiz. Dört gündür bizim köyün yolu kapalı. İş makineleri yeterli değil. Elektriğimiz dün akşamdan beri yoktu. Yetkilileri aradım, ‘Üç tane iş makinemiz var, üçü de donmuş, çalışmıyor’ dediler.”
“Bahçesaray’a tünel yapılmalı”
Kesin çözümün tünel olduğunu vurgulayan Yiçin, şu çağrıda bulundu:
“Bahçesaray’a bir tünel yapılması lazım. Bu halkın bu mağduriyetten kurtulması için başka çare yok. Çığ olan yerlerde açık tüneller yapılması gerekiyor. Türkiye’nin hiçbir yerinde böyle bir durum yok. Kendi ilçesinden başka bir şehre, oradan tekrar kendi şehrine gitmek zorunda kalıyor. O yol da tehlikelidir, çığ riski vardır.”
“Uzun yol her şeyi pahalılaştırıyor”
İlçe esnafından Fadıl Tankaş ise ekonomik darboğazı şu sözlerle özetledi:
“Kısa yol açık olsa Van’a gidip gelmek bin liraya mal olur. Ama Hizan tarafından gidince bu rakam on bin lirayı buluyor. Bu yüzden getirdiğimiz her mal pahalıya geliyor. Bu durum doğrudan vatandaşa yansıyor. Uzun yoldan eşya getirdiğimiz için pahalıya satıyoruz. Kısa yol açık olsa hem halk kazanır hem biz.”
“Rüzgâr beş dakika essin, yol kapanıyor”
Doğal şartların sertliğini dile getiren Tankaş, tünelin hayati bir ihtiyaç olduğunu yineledi:
“Rüzgâr bir esti mi beş dakika içinde yolu kapatıyor. Kar ve tipi olduğu zaman kimse gelip gidemez. Bunun çaresi tüneldir. Tünel olmazsa bu yol her kış kapanır.”
