2016 yılında dönemin Enerji Bakanı Berat Albayrak tarafından kalıcı hale getirilen yaz saati uygulaması, Türkiye’de sağlık, güvenlik ve toplumsal yaşam üzerinde olumsuz etkiler yaratıyor.
Uygulamanın gerekçesi olarak “enerji tasarrufu sağlamak ve gün ışığından daha fazla faydalanmak” gösterilmişti. Ancak uygulamanın ardından Türkiye ile Orta Avrupa ülkeleri arasındaki saat farkı 1’den 2’ye, İngiltere ile fark 3 saate yükseldi.
Karanlıkta başlayan günler
Uzmanlar, özellikle doğu ve batı şehirleri arasındaki saat farkının arttığına dikkat çekiyor. Van gibi doğu şehirlerinde güneş doğduktan sonra işe veya okula gidilirken, İstanbul ve İzmir’de milyonlarca kişi hâlâ karanlıkta güne başlıyor. Sabah 08.00 civarında başlayan mesailer ve uzun yol süreleri, insanların erken kalkmasına neden oluyor.
Biyolojik saatin yalnızca zamanı değil; ruhsal durumu, enerji seviyesini, iştahı, dikkat ve konsantrasyonu da etkilediğini belirten uzmanlar, karanlıkta güne başlayan bireylerin gün boyu yorgun ve verimsiz hissettiğini söylüyor. Ayrıca gün ışığı alamadan çalışan kişilerde D vitamini eksikliği riski artıyor.
Güvenlik ve toplumsal etkiler
Kalıcı yaz saati uygulaması güvenlik açısından da eleştiriliyor. Özellikle kadınlar ve çocuklar için sabahın karanlık saatlerinde evden çıkmak risk oluşturuyor. Uzmanlar, karanlıkta evden çıkmanın toplumsal huzursuzluğu artırdığını ifade ediyor.
Enerji tasarrufu sağlamadı
Cambridge Üniversitesi’nden Dr. Sinan Küfeoğlu BBC Türkçe’ye yaptığı açıklamaya göre, yaz saatinden kış saatine geçilmemesinin elektrik tüketimi üzerinde ölçülebilir bir etkisi olmadığını belirtiyor. Küfeoğlu, “Bu uygulama enerji tasarrufu sağlamıyor, elektrik tüketiminde artış ya da azalma yaratmıyor” dedi.
DNA tamir mekanizması ve kanser riski
Prof. Dr. Taner Demirer ise biyolojik saatin insan sağlığı açısından hayati öneme sahip olduğunu vurguluyor. Demirer, kalıcı yaz saati uygulamasının hücredeki DNA tamir mekanizmasını bozduğunu, DNA’nın onarılamaması durumunda kanser riskinin arttığını belirtti.
Türkiye’de kanser vakalarının son yıllarda yılda 160 binden 250 bine çıktığını ifade eden Demirer, uygulamanın insan sağlığı üzerindeki tehlikelerini bilimsel olarak doğruladıklarını söyledi.
Prof. Dr. Demirer, “Kalıcı yaz saati insan sağlığını tehdit ediyor. Biyolojik ritmi bozan bu sistemden bir an önce vazgeçilmesi gerekiyor” diyerek yetkililere çağrıda bulundu.
