Türkiye'de kadınların meme ve rahim ağzı kanserine yönelik tarama programlarına katılımı son 10 yılda artış gösterdi. Ancak Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri, kadınların önemli bir bölümünün halen düzenli tarama yaptırmadığını ortaya koydu.
TÜİK, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) verilerinden derlenen bilgilere göre, kadın sağlığına yönelik farkındalık artarken, kendi kendine meme muayenesi, mamografi ve smear testi yaptıran kadınların oranlarında yükseliş kaydedildi.
Kendi kendine meme muayenesi yapanların oranı yükseldi
2016 yılında 15 yaş ve üzeri kadınların yüzde 60,6'sı hiç kendi kendine meme muayenesi yapmadığını belirtirken, bu oran 2025 yılında yüzde 44,8'e geriledi.
Aynı dönemde ayda bir kez meme muayenesi yapan kadınların oranı yüzde 19,7'den yüzde 23,9'a yükselirken, üç ayda bir muayene yapanların oranı yüzde 11,7'ye çıktı. Üç aydan daha uzun aralıklarla muayene yapanların oranı ise yüzde 11,9'dan yüzde 19,6'ya yükseldi.
Mamografi yaptıran kadın sayısı arttı
40 yaş ve üzerindeki kadınlarda hiç mamografi çektirmeyenlerin oranı 2016'da yüzde 56,2 iken, 2025 yılında yüzde 42,4'e düştü.
Son bir yıl içinde mamografi çektirenlerin oranı yüzde 14,2'den yüzde 16,7'ye yükselirken, daha uzun aralıklarla mamografi yaptıran kadınların oranlarında da artış görüldü.
Buna rağmen Türkiye'de meme kanseri taramasına katılım oranı yüzde 37 ile OECD ortalaması olan yüzde 55'in altında kaldı.
Smear testi yaptıranların oranı yükseldi
Rahim ağzı kanserinin erken teşhisinde büyük önem taşıyan smear testini hiç yaptırmayan kadınların oranı da azaldı. TÜİK verilerine göre bu oran 2016 yılında yüzde 69,3 iken, 2025 yılında yüzde 59'a geriledi.
Son bir yıl içinde smear testi yaptıran kadınların oranı yüzde 10,9'dan yüzde 11,8'e yükselirken, iki ila beş yıl arasında test yaptıran kadınların oranlarında da artış kaydedildi.
Kanser vakaları artış gösteriyor
TÜİK'in ölüm istatistiklerine göre, meme kanseri nedeniyle hayatını kaybeden kadın sayısı 2018'de 4 bin 191 iken, 2024 yılında 4 bin 693'e yükseldi.
Rahim, rahim ağzı, tüp ve yumurtalık kanserleri nedeniyle yaşamını yitiren kadın sayısı ise aynı dönemde 3 bin 288'den 3 bin 456'ya çıktı.
Böylece kadın üreme sistemi ve meme kanserleri nedeniyle yaşamını kaybeden kadın sayısı 2018'de 7 bin 479 iken, 2024 yılında 8 bin 149'a ulaştı.
"Erken tanı hayat kurtarıyor"
Lokman Hekim Üniversitesi Ankara Hastanesi Kadın Doğum ve Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Vakkas Korkmaz, kadın sağlığı konusunda farkındalığın arttığını ancak düzenli tarama alışkanlığının henüz istenilen seviyeye ulaşmadığını söyledi.
Korkmaz, Sağlık Bakanlığının yürüttüğü tarama programları, Kanser Erken Teşhis Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM), aile hekimliği uygulamaları ve sağlık okuryazarlığındaki artışın olumlu sonuçlar verdiğini belirterek, "Kadın kanserlerinde erken tanı hayat kurtarır. Farkındalıktaki artışın düzenli tarama alışkanlığına dönüşmesi en önemli hedefimiz olmalı." değerlendirmesinde bulundu.
Taramalar ücretsiz yapılıyor
Sağlık Bakanlığı tarafından meme ve rahim ağzı kanseri taramaları; KETEM'ler, Toplum Sağlığı Merkezleri, Sağlıklı Hayat Merkezleri, Aile Sağlığı Merkezleri ile mobil kanser tarama araçlarında ücretsiz olarak gerçekleştiriliyor. Özellikle kırsalda yaşayan vatandaşlar ve dezavantajlı gruplara mobil tarama araçlarıyla hizmet sunuluyor.
