Kadınların çalışma hayatında karşılaştığı yapısal engellerin yalnızca terfi ve üst yönetimle sınırlı olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Pelin Vardarlıer, bu engellerin çok daha erken bir aşamada, işe alım süreçlerinde başladığını söyledi.
Özellikle mülakatlarda yöneltilen soruların kadınların mesleki yeterliliklerinden çok özel yaşamlarına odaklandığını belirten Vardarlıer, bunun açık bir ayrımcılık örneği olduğunu dile getirdi.
Kadınların eğitim, sağlık, hizmet ve insan kaynakları gibi alanlarda yoğunlaştığını ancak karar alma mekanizmalarında yeterince temsil edilmediğini ifade eden Vardarlıer, “Kadınlar iş gücüne katılıyor ama yönetim kurullarında, üst düzey yöneticilik pozisyonlarında ve stratejik karar süreçlerinde aynı görünürlüğü göremiyoruz. Bu da cam tavanın en belirgin yansımalarından biri” dedi.
İşe alım sürecinde kadın adaylara yöneltilen evlilik, çocuk ve aile yaşamına dair soruların kişisel sınırları ihlal ettiğini belirten Vardarlıer, bu tür soruların erkek adaylara yöneltilmemesinin açık bir çifte standart yarattığını söyledi. “Eğer mesele işin sürekliliği ya da performanssa, bu sorular kadın-erkek ayrımı yapılmadan sorulmalıdır. Ancak pratikte bu durum neredeyse sadece kadınlar için geçerli” diye konuştu.
Bu yaklaşımın yalnızca etik değil, aynı zamanda hukuki sorunlar da doğurduğuna dikkat çeken Vardarlıer, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumuna (TİHEK) mülakat süreçlerinde yaşanan ayrımcılıklara ilişkin çok sayıda başvuru yapıldığını ve bu başvuruların önemli bir bölümünde ihlal kararları verildiğini hatırlattı.
Kadınların iş hayatına katılımının bir ayrıcalık ya da lütuf gibi görülmesinin yanlış olduğunun altını çizen Vardarlıer, “Kadınların çalışması bir haktır. Bir kadını işe almak cesaret değil, onu eşit, saygılı ve mahremiyetine dokunmadan değerlendirmek kurumsal olgunluktur” ifadelerini kullandı.
Ayrımcılığın önlenmesi için yalnızca yasal düzenlemelerin yeterli olmayacağını vurgulayan Vardarlıer, kurum içi kültürel dönüşümün şart olduğunu belirtti. İnsan kaynakları birimleri ve yöneticiler için ayrımcılık ve etik farkındalık eğitimlerinin önemine değinen Vardarlıer, standart mülakat formları, şeffaf değerlendirme kriterleri ve güçlü etik mekanizmaların oluşturulması gerektiğini söyledi.
Vardarlıer, “Artık ‘Kadın çalışıyor mu?’ sorusunun ötesine geçmeliyiz. Asıl sormamız gereken, ‘Kadın eşit mi, güvende mi ve adil bir şekilde değerlendiriliyor mu?’ sorusu olmalı” diyerek sözlerini tamamladı.
