Van’da uzun yıllardır kentin ekonomisine ciddi katkı sunan ve çoğunlukla Nevroz Bayramı ve Ramazan Bayramı tatili ve okul tatillerinde kentte gelen İranlı turistler, tren ve kara yoluyla Van'ın Saray ilçesindeki Kapıköy Gümrük Kapısı'ndan ülkeye giriş yapıyor. Yaptıkları alışverişlerle kent turizminin ve ekonomisinin canlanmasında önemli bir yer alıyorlar.
Van'daki oteller ve esnaflar, uzun yıllardır en yüksek doluluk ve satış oranlarını İranlı turistlerin yoğun ziyaret ettiği dönemlerde yaşıyor. Ancak son zamanlarda tablo değişmeye başladı. Esnafa göre pandemi sonrası yeniden artış gösteren İranlı turist sayısı, ekonomik dalgalanmalar ve bölgesel gelişmeler nedeniyle yeniden düşüşe geçti. Hem Türkiye’deki fiyat artışları hem de İran para biriminin değer kaybı, turistlerin Van’ı daha az tercih etmesine yol açıyor.
“Fiyatlar arttı, düzensizlik turist kaçırıyor”
Bazı işletmelerin turistlere yüksek fiyat uygulamasını eleştiren Athena Otel’in Müdürü Fuat Hacıyusufoğulları, “Odalar 1000 TL’yken yoğun dönemde bin 500 TL’ye çıkıyor. Fiyat istikrarsızlığı turistin gözünde güven kaybına yol açıyor,” diyerek durumu özetledi.
Giyimden yemeğe kadar bazı iş yerlerinde yabancı turistlere daha yüksek fiyat söylenmesinin turizmin sürdürülebilirliğini zayıflattığını belirten Hacıyusufoğulları, “Süreklilik için stabil fiyat şart. Tek seferlik kazanç mantığı Van'a zarar veriyor,” dedi.
Hem Türkiye’deki hayat pahalılığı hem de İran para birimindeki kaybın İranlı turist sayısı üzerindeki etkisine değinen Hacıyusufoğulları, “Eğer ekonomi düzelmezse İranlı turistlerdeki azalma daha da artar. Türkiye genelinde de turizm eski gücünde değil. Van da bu durumdan payını alıyor,” ifadelerini kullandı.
Athena Otel Müdürü Fuat Hacıyusufoğulları
“Destek olunsa turist de artar, esnaf da rahatlar”
Ekonomik nedenlere ek olarak sınır kapısındaki yoğunluk ve İran tarafındaki işlemlerin turistleri zorladığını belirten Esnaf Halit Beyter, “İran tarafında işlemler ağır ilerliyor. Türkiye tarafı güzel çalışıyor ama orası sıkıntılı. Kapıda biraz hafifleme olsa turist daha çok gelir. Ayrıca otellere de devlet desteği olmalı. Doğalgaz ve elektrik yükü ağır. Destek verilirse fiyatlar düşer, turist sayısı artar,” ifadelerini kullandı.
Denetim vurgusu da yapan Beyter, “Bugün yerli müşteriye ne fiyat veriyorsak İranlıya da o olmalı. Etiketli ve denetimli satış olursa herkes kazanır,” dedi.
Esnaf Halit Beyter
“Onlar varsa ticaret var, yoksa kışın iş yok”
Ticaretin büyük kısmının İranlı turistlerle döndüğünü vurgulayan bir diğer Esnaf Fatma Çelik, “Gerçekten ticaret iyi gidiyorsa bu İranlılardan dolayıdır. Kışın iş yok denecek kadar az. Taksicisinden lokantasına, aksesuarcısından kozmetiğine kadar herkes İranlı sayesinde iş yapıyor. Bence kimse şikâyet etmemeli. Onlar varsa ticaret var,” sözlerini kullandı.
Esnaf Fatma Çelik
