İran’a açılan yaklaşık 300 kilometrelik sınırı ve yenilenen Kapıköy Gümrüğü ile dış ticarette büyük avantaj barındıran kent, 2025 yılında da beklentilerin uzağında kaldı. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, ülke genelinde ihracat %12,7 artışla 26,3 milyar dolara ulaşırken; Van, bu eğilimin aksine sınırlı bir gerileme yaşayarak dış satımını 2,34 milyon dolar, ithalatını ise 3,22 milyon dolar seviyesinde gerçekleştirdi. Maden odaklı ticaretin yoğunlaştığı Hakkâri 13,9 milyon dolarlık hacmiyle dikkat çekerken, Van’ın yüksek hedefleri ile mevcut tablo arasındaki uçurum bir kez daha gün yüzüne çıktı.
Verileri değerlendiren Doğu Anadolu İhracatçılar Birliği (DAİB) ve Van TSO Meclis Başkan Yardımcısı Mehmet Faruk Altınal, düşüşün temel nedenlerini İran’daki belirsizlik ve Avrupa’daki Noel tatili olarak belirtti. Kapıköy’ün ihracat araçlarına tam kapasite açılmamasının kargo trafiğini farklı noktalara yönlendirdiğine dikkat çeken Altınal; lojistik engellerin aşılması ve katma değerli üretime odaklanılması halinde kentin bölge lideri olacağını vurguladı.
"Düşüşün sebebi İran ve Avrupa tatili"
Van’ın en büyük pazarı olan İran’daki protestoların ticareti yavaşlattığını belirten DAİB ve Van TSO Meclis Başkan Yardımcısı Mehmet Faruk Altınal, “Van’da dönemin son aylarında gözle görülür bir gerileme yaşanmaktadır. Birinci sebep; en büyük pazarımız olan İran’daki ekonomik durum ve protestolardır. Bu süreçte İran piyasası, ticari işlemlerden internet erişimine kadar tamamen kapalı bir dönem geçirmiştir. İkinci sebep ise ihracatımızın büyük bölümünü yaptığımız Avrupa’daki Noel tatilidir. İş yerlerinin kapalı olması dış ticaret verilerimizi aşağı çekmiştir” diye konuştu.
Doğu Anadolu İhracatçılar Birliği (DAİB) ve Van TSO Meclis Başkan Yardımcısı Mehmet Faruk Altınal
"Hedefimiz katma değeri yüksek üretim"
Bölge illeriyle yapılan kıyaslamalara değinen Altınal, “Hakkâri’nin verilerle öne çıkmasının temel nedeni, ihracatının yüzde 99’unun madenciliğe dayanmasıdır. Bizim için asıl olan üretimdir. Bunun için de Organize Sanayi Bölgesi’nin (OSB) güçlenmesi ve ürün çeşitliliğinin artırılması gerekmektedir. Artık Van’da katma değeri yüksek ürünlere odaklanmalıyız. OSB’deki yeni yönetimle bu konuda daha sıkı bir iş birliği planlamaktayız” ifadelerini kullandı.
"Kapıköy tam açılırsa Van bölge lideri olur"
Kentin en büyük lojistik sorununun Kapıköy olduğunu vurgulayan Altınal, sözlerini şöyle sürdürdü: “En büyük engelimiz, Kapıköy Sınır Kapısı'nın son yıllarda ihracat araçlarına tam kapasiteyle açılmamasıdır. Kargo bazlı ürünlerin çoğu bu nedenle başka kapılara yönelmiştir. Eğer kapı tam kapasite çalışırsa Van, bir yıl içinde bölgedeki en yüksek dış ticaret rakamlarına ulaşabilecek potansiyele sahiptir.”
İran ile 2026'da yeni ticaret dönemi
Gelecek vizyonu ve yürütülen projeler hakkında da bilgi veren Altınal, “İran parasının değer kaybetmesi bir ithalat pazarı oluşturdu; 2026'da bu alanda artış bekliyoruz. Bakanlık destekli projelerle firmalarımızı Dubai’deki Gulfood fuarına götürerek ikili iş görüşmeleri gerçekleştirdik. İstatistikler şu an beklentilerin altında olsa da her bir doların kıymetini bilerek yolumuza devam ediyoruz” dedi.
