Amerikan merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Ajansı verilerine göre, protestolarda şimdiye kadar bin 200’den fazla kişi yaralandı. İran Devrim Muhafızları’na yakınlığıyla bilinen Fars Haber Ajansı ise olaylarda 250 polis ve 45 Devrim Muhafızı üyesinin yaralandığını duyurdu.
Ekonomik kriz protestoları tetikliyor
Tahran yönetimi, ekonomik kriz kaynaklı protestoları yatıştırmak amacıyla halka aylık 7 dolar yardım yapılmasını gündeme getirdi. Hükümet Sözcüsü Fatameh Mohajerani, bu adımın alım gücünü korumayı ve enflasyonu düşürmeyi hedeflediğini belirtti.
Öte yandan İran Merkez Bankası’nın, ithalatçı ve üreticilere sağlanan sübvansiyonlu döviz oranlarını düşürme kararı alması, protestoların daha da alevlenebileceği yorumlarına neden oldu. Kararın ürün fiyatlarına kısa sürede yansıması bekleniyor.
Riyal tarihi değer kaybı yaşıyor
1979 İran İslam Devrimi öncesinde 1 dolar 70 riyal seviyesindeyken, 2015’teki nükleer anlaşma döneminde bu rakam 32 bin riyale kadar yükselmişti. Son gelişmelerle birlikte 1 doların 1 milyon 460 bin riyale ulaştığı belirtiliyor. Sübvansiyonların azaltılmasıyla riyalin değer kaybının hızlanmasından endişe ediliyor.
Hastane baskınları iddiaları
Protestoların yoğunlaştığı İlam kentinde güvenlik güçlerinin İmam Humeyni Hastanesi’ni bastığı iddia edildi. Uluslararası Af Örgütü, hastanede göz yaşartıcı gaz kullanıldığını, kapıların kırıldığını ve hastane personeli dahil olmak üzere içeridekilere şiddet uygulandığını öne sürdü.
ABD Dışişleri Bakanlığı da İlam ve Tahran’daki hastane baskınlarını “insanlığa karşı işlenmiş suç” olarak nitelendirdi.
Cenaze sonrası yaşanan olaylar
İran’ın Melikşahi kentinde protestolarda hayatını kaybeden iki kişi için düzenlenen cenaze töreninin ardından olaylar yeniden alevlendi. Yaklaşık 100 kişilik bir grup üç bankayı ateşe verdi. Güvenlik güçlerinin müdahalesi sırasında iki polis yaralanırken bir kişi hayatını kaybetti.
Trump'ın İran tehdidi
ABD Başkanı Trump'ın, İran'a yönelik tehdidi, uzun süredir İran'ın müttefiki olan Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro'nun Amerikan askerleri tarafından yakalanmasının ardından daha da somutlaştı. Trump, geçen pazar gecesi yaptığı açıklamada tehdidini yineledi ve daha fazla protestocunun ölmesi halinde İranlı yetkililerin "çok sert şekilde vurulacağı" uyarısında bulundu.
İranlı yetkililer ise bu sözlere, ABD'den gelecek herhangi bir müdahaleye karşılık vereceklerini, gerekirse bölgedeki Amerikan üsleri ve güçlerini hedef alabileceklerini duyurdu. İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, protestocuların dile getirdiği şikayetleri "haklı" olarak nitelendirirken, dış güçlerin bu talepleri ülkeyi istikrarsızlaştırmak için istismar etmeye çalıştığını öne sürdü.
Pehlevi ve Netanyahu’dan açıklamalar
İran’ın devrik lideri Şah Rıza Pehlevi’nin ABD’de yaşayan oğlu Rıza Pehlevi, protestoların İran’ın demokratik geçişe hazır olduğunu gösterdiğini savundu. Pehlevi, Tahran yönetiminin meşruiyetini kaybettiğini öne sürdü.
İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu ise İran’daki protestolarla ilgili olarak, “İran halkının kaderini kendi ellerine alacağı belirleyici bir anda olabiliriz” dedi. Netanyahu, İran’ın nükleer ve balistik füze programlarına izin vermeyeceklerini de yineledi.
