Orta Doğu'da tırmanan askeri gerilim, küresel deniz ticaretinin en kritik can damarlarından biri olan Hürmüz Boğazı'nı tamamen kilitlemiş durumda. ABD ve İsrail ortaklığının geçtiğimiz 28 Şubat'ta İran'a yönelik başlattığı askeri operasyonların ardından, Tahran yönetiminin misilleme olarak Hürmüz Boğazı’nı trafiğe kapatması denizcilik tarihinin en büyük lojistik krizlerinden birine yol açtı. İran medyasından yansıran son verilere göre, stratejik boğazda ve çevre sularda iki ayı aşkın süredir yaklaşık 2 bin ticari gemi ile 20 bin gemi personeli çaresizce bekleyişini sürdürüyor.
Sigorta şirketleri poliçeleri iptal etti
İran’ın yarı resmi Fars Haber Ajansı’nın aktardığı bilgilere göre, bölgede mahsur kalan gemilerin durumunu zorlaştıran en büyük etken askeri risklerin yanı sıra finansal çıkmazlar oldu. Sürece dair öne çıkan çarpıcı detaylar şunlar:
- Sınırlı izinler çözüm olmadı: İran makamlarının, bazı seçili nakliye firmalarının gemilerine onay vererek Hürmüz Boğazı’ndan geçiş hakkı tanıdığı belirtilse de bu istisnalar genel krizi çözmeye yetmedi.
- Sigorta krizi: Savaş atmosferinin derinleşmesiyle birlikte uluslararası bazı büyük nakliye ve sigorta devleri, riskli bölgede bulunan gemilerin ve personelin sigorta poliçelerini tek taraflı olarak iptal etti.
- Limanlar kabul etmiyor: Sigorta güvencesini kaybeden ve yasal olarak "güvencesiz" statüsüne düşen yüzlerce dev şilep ve tanker, güvenlik gerekçesiyle çevre ülkelerdeki alternatif limanlara da yanaşma izni alamıyor.
Küresel tedarik zinciri kopma noktasında
Dünya petrol trafiğinin yaklaşık beşte birinin geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı'nın 28 Şubat'tan bu yana kapalı olması; enerji hatlarında, ham madde tedarikinde ve küresel pazarlarda şimdiden milyarlarca dolarlık zarara yol açtı. Denizcilik sendikaları, haftalardır açık denizde mahsur kalan ve erzak ile lojistik destek alma imkanları kısıtlanan 20 bin gemi personelinin insani durumuna dikkat çekerek, uluslararası diplomatik kanalların acilen devreye girmesi çağrısında bulunuyor. Ancak bölgedeki sıcak çatışma riskinin sürmesi, boğazın kısa vadede güvenli ticarete açılma ihtimalini zayıflatıyor.
