Bilimsel deney üzerinden dönemin siyasi atmosferine ayna tutan roman, yazıldığı yıllarda Sovyet yönetimi tarafından yasaklandı ve ancak 1960’lı yıllarda yayımlanabildi.
Eserin merkezinde, ünlü bir bilim insanı olan Profesör Preobrajenski yer alıyor. Profesör, sokakta bulduğu bir köpeğe insan organı naklederek onu “insana dönüştürme” deneyine girişiyor.
Ancak ortaya çıkan yarı insan–yarı hayvan yaratık Şarikov, insan olmanın sadece biyolojik değil, ahlaki bir mesele olduğunu gözler önüne seriyor.
Bulgakov, bu çarpıcı hikaye aracılığıyla bilimin etik sınırlarını, iktidarın insan karakterini nasıl bozduğunu ve toplum mühendisliğiyle değiştirilmeye çalışılan insan doğasının tehlikelerini hicvediyor.
Roman, dönemin Sovyet sistemine dolaylı bir eleştiri olarak değerlendirilirken, aynı zamanda evrensel bir tema olan “insanlık” kavramını sorguluyor.
“Köpek Kalbi”, bugün hâlâ bilim, ahlak ve otorite tartışmalarında güncelliğini koruyan güçlü bir alegori olarak kabul ediliyor.
Eleştirmenler, Bulgakov’un keskin dili ve kara mizahını, modern dünyanın etik değerlerle sınanan bilim anlayışına dair uyarı niteliğinde görüyor.
