DEM Parti Van Milletvekili Gülderen Varlı, 4 Nisan 2026’da Van’ın Tuşba ilçesinde meydana gelen 5.2 büyüklüğündeki depremin ardından kapsamlı bir soru önergesini Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na sundu.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum tarafından yazılı olarak yanıtlanması talep edilen önergede, deprem sonrası hasar tespit çalışmaları, kırsal mahallelerde yaşanan kayıplar ve afetlere hazırlık düzeyi gibi birçok başlık ele alındı.
Varlı, Van’ın tarihsel olarak deprem riski yüksek bir bölge olduğuna dikkat çekerek, 2011 depremleri ve 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından alınması gereken önlemlerin hâlâ tartışma konusu olduğunu vurguladı. Açıklamada, yapı güvenliği, altyapı dayanıklılığı, toplanma alanları ve afet sonrası koordinasyon kapasitesi gibi alanlarda kamuoyunda ciddi endişelerin bulunduğu ifade edildi.
25 maddeden oluşan önergede; deprem toplanma alanlarının kapasitesi, iletişim altyapısının dayanıklılığı, sağlık kuruluşlarının durumu, riskli yapıların tespiti ve kentsel dönüşüm süreçleri gibi kritik konulara yanıt istendi. Ayrıca afet sonrası barınma, lojistik planlama, arama-kurtarma kapasitesi ve psikososyal destek hizmetlerine ilişkin mevcut durumun açıklığa kavuşturulması talep edildi.
Varlı, Van’ın deprem gerçeği göz önünde bulundurularak kısa, orta ve uzun vadeli somut eylem planlarının ortaya konulması gerektiğini belirterek, ilgili kurumların sürece dair kapsamlı bir değerlendirme yapmasının önemine dikkat çekti
DEM Parti Van Milletvekili Gülderen Varlı’nın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’a sunduğu önerge şu şekilde:
1. 4 Nisan 2026 tarihinde meydana gelen deprem sonrasında Van genelinde hasar tespit çalışmaları tamamlanmış mıdır? Kaç yapı ağır, orta ve hafif hasarlı olarak tespit edilmiştir? Hasar tespit çalışmalarının ne kadar sürede tamamlanması öngörülmektedir?
2. Depremden etkilenen kırsal mahallelerde hayvan kayıplarına ilişkin zarar tespit çalışmaları yapılmış mıdır? Üreticilere yönelik herhangi bir destek veya tazmin mekanizması işletilecek midir? Bu kapsamda ayrılan bütçe ne kadardır?
3. Van ilinde belirlenmiş resmi deprem toplanma alanlarının sayısı kaçtır? Bu alanların toplam kişi kapasitesi nedir ve mevcut nüfusa oranla yeterli midir? İlçe bazında dağılımı nasıldır?
4. Toplanma alanlarının altyapısı (su, elektrik, tuvalet, barınma imkânları) afet anında kullanılabilir durumda mıdır? Bu alanların düzenli bakım ve denetimleri hangi sıklıkla yapılmaktadır?
5. Olası bir depremde iletişim altyapısının (GSM şebekeleri, internet erişimi vb.) kesintisiz çalışmasını sağlamak adına hangi önlemler alınmıştır? İletişim kesintilerine karşı alternatif haberleşme sistemleri mevcut mudur?
6. Van ilinde elektrik, doğal gaz, içme suyu ve kanalizasyon altyapısının depreme dayanıklılığına ilişkin herhangi bir risk analizi yapılmış mıdır? Bu analizlerin sonuçları nelerdir ve buna dair yürütülen çalışmalar hangi aşamadadır?
7. Sağlık kuruluşları, hastaneler ve acil müdahale merkezlerinin depreme dayanıklılığı test edilmiş midir? Olası bir depremde hizmet sürekliliği nasıl sağlanacaktır? Bu kapsamda alınan önlemler nelerdir?
8. Van’da bulunan okullar ve kamu binalarının depreme dayanıklılık durumuna ilişkin son denetim ne zaman yapılmıştır? Riskli olduğu tespit edilen binalar için ne tür işlemler yapılmıştır?
9. 2011 depremleri sonrası kurulan geçici barınma alanlarında hâlen yaşamını sürdüren yurttaş sayısı kaçtır? Bu yurttaşların kalıcı konutlara yerleştirilmesine yönelik hangi çalışmalar yürütülmektedir?
10. Van ilinde riskli yapıların tespiti ve kentsel dönüşüm süreçleri hangi aşamadadır? İmar sorunlarının çözümüne yönelik somut bir takvim bulunmakta mıdır?
11. Deprem vergisi olarak bilinen ve kamuoyunda Özel İletişim Vergisi kapsamında toplanan gelirlerden Van ili için ayrılan pay ne kadardır? Bu kaynaklar hangi projelerde kullanılmıştır?
12. Van ilinde afetlere hazırlık kapsamında yerel yönetimler ile merkezi idare arasında nasıl bir koordinasyon mekanizması işletilmektedir? Van’da seçilmiş belediye eşbaşkanları tarafından yeniden faaliyete geçirilen Afet Koordinasyon Merkezi (AKOM)’un yürüttüğü çalışmalar nelerdir? Bu merkezin afetlere hazırlık ve müdahale kapasitesine katkıları hangi düzeydedir?
13. Olası büyük bir deprem senaryosu için Van özelinde hazırlanmış güncel bir afet müdahale planı bulunmakta mıdır? Bu plan kamuoyu ile paylaşılmış mıdır?
14. Arama-kurtarma ekiplerinin sayısı, ekipman kapasitesi ve müdahale sürelerine ilişkin veriler nelerdir? Bu ekiplerin eğitim düzeyi ve yeterliliği hangi kriterlere göre değerlendirilmektedir?
15. Van halkına yönelik deprem bilinci, eğitim ve tatbikat çalışmaları ne sıklıkla yapılmaktadır? Bu çalışmalara katılım oranı nedir?
16. Özellikle kırsal mahallelerde yapı güvenliğini artırmaya yönelik özel destek programları (hibe, kredi vb.) uygulanmakta mıdır? Bu desteklerden yararlanan kişi sayısı kaçtır?
17. Afet sonrası barınma, gıda ve temel ihtiyaçların karşılanmasına yönelik lojistik planlama yeterli midir? Bu kapsamda son tatbikat ne zaman yapılmıştır?
18. Van’ın deprem gerçeği göz önüne alındığında, kısa, orta ve uzun vadede uygulanacak somut eylem planları nelerdir?
19. Fay hatlarına yakın bölgelerde yapılaşmaya ilişkin özel kısıtlamalar uygulanmakta mıdır? Denetimler yeterli midir?
20. Deprem sonrası psikososyal destek hizmetleri için herhangi bir planlama yapılmış mıdır? Bu hizmetler kimler tarafından ve nasıl sağlanacaktır?
21. Afet anında kullanılmak üzere yeterli sayıda geçici barınma alanı (çadır/konteyner kent) planlanmış mıdır? Bu alanların kapasitesi nedir?
22. Van’da bulunan ulaşım altyapısının (karayolları, köprüler vb.) depreme dayanıklılığına ilişkin herhangi bir çalışma yapılmış mıdır?
23. Van’da erken uyarı sistemlerine yönelik herhangi bir çalışma bulunmakta mıdır?
24. Afet yönetimi kapsamında sivil toplum kuruluşları ile yürütülen ortak çalışmalar nelerdir?
25. Deprem sonrası yeniden inşa süreçlerinde yerel halkın katılımını sağlayacak mekanizmalar oluşturulmuş mudur?
