Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Başkanı Özgür Özel, parti genel merkezinde düzenlenen "Emeğin Türkiyesi Motokuryeler Buluşması"nda, motokuryelerin yaşadığı ağır sorunları ve meslektaşlarının hayatını kaybetmesini simgeleyen bir ortamda konuştu.
Özel, motokuryelerden Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) alınmaması ve P1 belgesi ücretinin sıfırlanması başta olmak üzere, sömürünün dijitalleşmesine karşı Meclis'in harekete geçirilmesi çağrısında bulundu.
"Sözlerini tuttular, hakkınızı ödemediler"
Pandemi döneminde motokuryelerin sağladığı hayati hizmetlere dikkat çeken Özel, o süreçte kendilerine "hakları ödenmez" denildiğini hatırlatarak, "Sonra sağlıkçılara da size de hakkınızı ödemediler. Sözlerini tuttular yani," eleştirisini getirdi.
Elektronik ticaretin pandemiyle birlikte hızla büyüdüğünü ve motokurye sayısının kayıt dışı çalışanlarla birlikte 350 bine ulaştığını belirten Özel, bu çalışanların yüzde 80'inin işsizlik, üniversite öğrenciliği veya ikinci iş arayışı nedeniyle bu ağır mesleği yaptığını kaydetti.
"Esnaf kurye yalanı sömürüyü perdeliyor"
Özel, sektördeki "esnaf kurye" modelini eleştirerek, bunun bir özgürlük değil, tam tersine emeğin sömürüsünü dijital imkanlarla güçlendiren bir model olduğunu söyledi. Paket başına ücret sistemi, motokuryeleri hem sömürüye hem de baskıya mahkûm ettiğini ifade etti.
Motokuryelerin kişisel koruyucu ekipman maliyetleri, vergi ve sigorta primlerini kendilerinin ödediğini belirten Özel, devletin atabileceği acil adımları şu sözlerle açıkladı:
"Hiç olmazsa motokuryeler için Motorlu Taşıtlar Vergisi’ni derhal sıfırlamak, P1 belgesinin ücretini sıfırlamak ve burada bir şey varsa bunu motokurye arkadaşlarımızı kullanan şirketlerden almak gerekiyor. Devletin bence hızla atabileceği iki adımı biz de bu toplantıdan sonra Meclis zemininde gelecek hafta gündeme getireceğiz."
Yüksek ölüm oranları ve caydırıcı ceza talebi
Özel, motokurye kazalarında yaşanan can kayıplarına ilişkin çarpıcı istatistikler paylaştı. 2023'te 68 olan can kaybı sayısının, 2024'ün ilk 10 ayında 75'e çıktığını belirterek, üç yılda 206 motokuryenin hayatını kaybettiğini dile getirdi. Somali Cumhurbaşkanı'nın oğlunun karıştığı ve Yunus Emre Göçer'in ölümüyle sonuçlanan kazaya değinerek, cezaların caydırıcı olması ve uygulanabilirliği konusunda Meclis’e büyük görev düştüğünü söyledi.
CHP: Sömürünün dijitalleşmesine savaş açılmalı
Özgür Özel, motokuryelerin saatlerinin, rotalarının ve kazançlarının algoritma tarafından belirlenmesi durumunda bağımsız esnaf değil, açıkça şirkete bağlı çalışan olduğunu vurguladı.
"Sömürünün dijitalleşmesine sosyal demokrat bir parti sorumluluğuyla bundan sonra biz de çok daha fazla şekilde bu işin üzerine gitmeliyiz," diyen Özel, temel talepleri dört başlıkta topladı:
- Esnaf kurye yalanından kurtulmak: Çalışanların güvencesiz, sigortasız ve kadrosuz çalıştırılmasına son verilmesi.
- Yaşam hakkı güvence altına alınmalı: Kuryeyi hız dayatan, performans kriterleriyle ölümle yarıştıran dijital talimatların denetlenmesi.
- Çocuk emeği denetimi: Çocukların motokurye olarak çalıştırılmasına karşı sıkı denetim yapılması.
- Adil ücret hakkı: Asgari ücretin altında işçi çalıştırmanın suç olduğu, yıpranma payı ve fazla mesai hakkının verilmesi.
Özel, son olarak, "Cumhuriyet Halk Partisi bu sömürü düzeninin baş düşmanıdır. Bu arkadaşlara bu düzeni dayatanların yakasından iki elimizi çekmeyeceğiz," ifadeleriyle mücadelesinin kararlılığını belirtti.
