Van’ın İran sınırında yer alan Başkale ilçesi, uzun süredir süregelen yapısal sorunlar nedeniyle nüfus kaybı yaşıyor. İlçede iş olanaklarının yok denecek kadar az olması, altyapı eksiklikleri ve temel hizmetlere erişimde yaşanan sıkıntılar, özellikle genç nüfusu göçe zorluyor. Tarım ve hayvancılıkla geçinen birçok aile, geçim imkanlarının daralması nedeniyle batı illerine yöneliyor.
Başkale’de sanayi yatırımlarının bulunmaması, üretime dayalı istihdam alanlarının oluşmaması ve doğalgaz gibi temel altyapı hizmetlerinin olmaması, ilçede yaşam koşullarını her geçen gün daha da zorlaştırıyor. Kahvehane, lokanta gibi sınırlı alanlar dışında iş seçeneği bulunmayan ilçede, göç artık istisnai bir durum olmaktan çıkıp süreklilik kazanmış durumda.
Edinilen bilgilere göre Başkale’den her ay ortalama 30 hane göç ediyor. Bu rakam, günde yaklaşık bir evin ilçeyi terk etmesi anlamına geliyor. Göç edenlerin büyük çoğunluğunu ise geçim sıkıntısı yaşayan aileler ve iş bulma umudunu başka şehirlerde arayan gençler oluşturuyor.
Öte yandan Van'ın İran'a açılan bir diğer sınır kapısı olan Gelincik Sınır Kapısı 1989 yılında dönemin Cumhurbaşkanı Turgut Özal tarafından bölge ekonomisine katkı sunmak amacıyla açılsa da bundan 6 ay sonra güvenlik gerekçesiyle kapatıldı. o günden bu yana tam 35 yıl geçmiş olmasına rağmen kapının açılması için bazı girişimlerde bulunulsa da henüz bir gelişme söz konusu değil. Başkaleliler bu kapının açılması halinde bölge ekonomisinde yaşanacak hareketliliğğin göçün önüne geçebileceğini ve istihdam sağlayacağını düşünüyor.
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Başkale Ziraat Odası Başkanı İsmet Aşan, ilçede yaşanan göçün temel nedenlerine ve olası çözüm yollarına dikkat çekti.
“Başkale’de birinci sorun işsizlik”
Başkale’deki göçün ana nedeninin işsizlik olduğunu vurgulayan Ziraat Odası Başkanı İsmet Aşan, “Başkale ilçesinin göç oranın en büyük sebebi işsizlik. Birinci faktör bu. İlçede iş yok. İnsanlar ya kahvehanede ya da lokantada çalışabiliyor. Mevcut işletmeler de sınırlı sayıda kişiye istihdam saylayabiliyor. Onun dışında bir seçenek yok,” dedi.
“Altyapı yok, doğalgaz yok, ama asıl sorun geçim”
Başkale’de doğalgaz ve altyapı eksikliklerinin de önemli sorunlar arasında yer aldığını belirten Aşan, “Doğalgaz yok, altyapı yok. Ama altyapı düzelse bile adamın evine aş götürmesi lazım. Birinci öncelik şu anda iş,” ifadelerini kullandı.
Göçün tarım ve hayvancılık üzerindeki etkilerine de değinen Aşan, “Adam koyunlarını satıp batıya göç ediyor. Çünkü burada geçinemiyor. Mecburen batıya göç ediyorlar” dedi.
“Ayda ortalama 30 hane göç ediyor”
Başkale’deki göç oranlarına ilişkin çarpıcı bilgiler paylaşan Aşan, muhtarlar aracılığıyla düzenli olarak göç verilerini takip ettiklerini söyleyerek, “Ortalama ayda 30 ev göç ediyor. Bazen 35’i buluyor. 30’un altına düştüğü olmuyor. Bu da günde bir evin ilçeden ayrılması demek,” şeklinde konuştu.
“İlçe merkezine gittiğinizde terk edilmişlik hissediliyor”
Göçün ilçenin genel görünümüne de yansıdığını ifade eden Aşan, “İlçe merkezine gittiğinizde etrafa bakıyorsunuz ve ‘burası gitmiş’ diyorsunuz. Ölü bir kent hissi var. Başkale resmen ilçe kimliğini kaybetmiş durumda,” dedi.
“Çözüm istihdam ve sınır kapısı”
Başkale’nin yeniden canlanabilmesi için öncelikle iş olanaklarının yaratılması gerektiğini vurgulayan Aşan, “Sınır kapısı olursa günlük gidiş gelişler olur, insanlar bir şekilde tutunmaya çalışır. Bu da göçü en azından yavaşlatır,” değerlendirmesinde bulundu.
