İngiltere Biyobankası’ndan elde edilen verileri inceleyen araştırmacılar, 60 bine yakın kişinin beslenme alışkanlıklarını ve 10 yıllık süreçte demans geliştirme durumlarını analiz etti.
Çalışmanın başyazarı, Newcastle Üniversitesi’nden beslenme ve yaşlanma uzmanı Dr. Oliver Shannon, Akdeniz diyetine yüksek derecede bağlı kalanların demans geliştirme riskinin, bu diyeti uygulamayanlara kıyasla ortalama yüzde 23 daha düşük olduğunu söyledi.
Genetik riskte bile benzer fayda
Araştırma, genetik olarak demans riski daha yüksek olan bireylerin bile Akdeniz diyetinden benzer oranda fayda görebileceğini gösterdi. Bilim insanları, bu bulgunun özellikle önemli olduğunu vurguluyor.
Dünya genelinde demans vakalarının 2019’da 57 milyon iken 2050’de 153 milyona ulaşması bekleniyor. Demansa yol açan beyin hastalıklarının henüz kesin bir tedavisi bulunmazken, beslenme gibi yaşam tarzı faktörlerinin riski azaltmada önemli rol oynayabileceği düşünülüyor.
Akdeniz diyeti nedir?
Akdeniz diyeti; bol sebze, meyve, baklagil, tam tahıl ve kuruyemiş tüketimine dayanıyor. Zeytinyağı temel yağ kaynağı olarak öne çıkarken, balık ve deniz ürünleri sık tüketiliyor. Kırmızı et, işlenmiş gıdalar ve doymuş yağlar ise sınırlı miktarda yer alıyor.
Araştırmacılar, çalışmada iki farklı puanlama sistemi kullanarak Akdeniz diyetine uyumu ölçtü. En fazla koruyucu etkiyle ilişkilendirilen beslenme alışkanlıkları arasında şunlar öne çıktı:
- Zeytinyağını ana pişirme yağı olarak kullanmak
- Günde en az 400 gram sebze ve 240 gram meyve tüketmek
- Haftada en az üç porsiyon balık ve baklagil yemek
- Kuruyemişleri düzenli olarak tüketmek
- Kırmızı ve işlenmiş eti, şekerli içecekleri ve tatlıları sınırlamak
Beyni nasıl koruyor?
Exeter Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden Prof. David Llewellyn, Akdeniz diyetinin kalp-damar hastalıkları ve tip 2 diyabet gibi demans riskini artıran rahatsızlıkları azalttığını, bunun da beyin sağlığına dolaylı fayda sağladığını belirtiyor. Ayrıca bu diyette yer alan birçok gıdanın antioksidan ve iltihap önleyici özelliklere sahip olduğu, hücre hasarını azaltarak beyni koruyabileceği düşünülüyor.
Geç kalmış sayılmazsınız
Uzmanlara göre sağlıklı beslenme çocukluk ve gençlik döneminde beyin gelişimi için kritik olsa da, ileri yaşlarda yapılan beslenme değişiklikleri de fayda sağlayabilir. Ancak teşhis konulduktan sonra diyet değişikliğinin demansın ilerlemesini durdurduğuna dair kesin kanıt bulunmuyor.
Bilim insanları, Akdeniz diyetinin tek başına mucizevi bir çözüm olmadığını, ancak genetik ve yaşam tarzı faktörleriyle birlikte ele alındığında demans riskini azaltmak için umut verici bir strateji sunduğunu vurguluyor.
